131 



werpen van steen. De eersten vinden wij negen paal noordwest van de hoofdplaats Koenin- 

 gan, op aanmerkelijke hoogte van den Serang-lemo, een berg, die met den Tjermai, den hoofd- 

 berg van Cheribon, verbonden is. De heer Wilsen, die ze ook bezocht, beschrijft de plek 

 aldus: 



//Bijna aan de grens van het bebouwde gedeelte van den Serang-lemo en wel op den zadel- 

 rug van een zijner vertakkingen, vindt men de eerste geheiligde plaats Sang Hjang Tjomot 

 geheeten. 



In het midden van eene kleine vierkante ophooging van aarde en lavablokken , omgeven door 

 een heg van handjqeang- boompjes, staat een zeer oude djamboe-boom, die met het digte loof 

 van zijne als wnmgaardranken in elkander gedraaide stammen de verschillende voorwerpen 

 onzer aandacht beschaduwt, waaraan deze plaats hare vermaardheid te danken heeft. 



Aan de vv-estzwj.de. leunen tegen den boom twee dunne steenpalen (trachyt) van drie en twee 

 voeten hoogte, een voet breedte, en twee nederlandsche duimen dikte. Aan de oostzijde lig- 

 gen nog verscheidene diergelijke platen, die aan de twee voornaamste voorwerpen tot voet- 

 stukken dienen." 



En deze zijn ee-i klein rond vijzelbakje van trachyt, waarin een gebroken wrijfsteen en een 

 daar naast staande ruwe steen, dien ze Sang Hjang Tjomot, waarnaar ook de plek genoemd 

 wordt, noemen. De offeraar wrijft eenigc ingrediënten, die hij meêgebragt heeft in het vijzel- 

 bakje fijn. Dat wrijfsel meegenomen, hetzij als wierook gebrand of als geneesmiddel gebezigd, 

 brengt hem geluk aan. Vooral indien hij er bovendien in slaagt om den Sang Hjang Tjomot, 

 een steen van omtrent veertig pond, van boven met zijn vingers gevat, op te heffen. 



Boven Sang Hjang Tjomot ligt pasir Aki-aki. Wij klommen van Tjomot daarheen op, door 

 een zeer ouden koffijtuin, langs een steil en moeijelijk pad. Zoo weinig als we voor ons on- 

 derzoek te Tjomat vonden, zoo veel vonden wij op den heuvel (pasir) Aki-aki. Op eene lang- 

 werpige verhooging van ruwe steenen, door een bamboe omheining omgeven en met handjoe- 

 angs omplant, staat te midden van den uitgestrekten koffijtuin een achttal beelden met enkele 

 ruwe steenen er tusschen, in twee rijen tegenover elkander. Er voor ligt een tafelsteen, 

 waarop de offers worden geplaatst. De beelden zijn alle van de padjadjaran-type, en, een 

 enkel uitgezonderd, van haar meest ruwe soort. Van verscheidenen zijn geen beenen zigt- 

 baar, bleven dat en verdere gedeelten van den steen onbewerkt. Ze zijn in de gewone voorstel- 

 ling der padjadjaran-type beelden gegeven; zittende of hurkende, de knieën opgetrokken onder 

 de kin, of de beenen onder het ligchaam gelegd; de armen voor de borst om de beenen gesla- 

 gen of daarop gelegd. Een beeld houdt dat van een klein kind op de schoot gevat. Een ander 

 schijnt er een te dragen. De voorstelling is echter zeer onduidelijk. 



Men wist van de beelden slechts te zeggen, dat zij daar altijd geweest waren, en, gelijk nog 

 in den tegenwoordigen tijd, ook in vroegeren geëerd en door offeraars bezocht werden. Ik mogt 

 mij echter overtuigen, dat ze niet zoo zeer daaraan gehecht waren; want op mijn vraag door 

 den wedono gedaan, of ze er iets tegen hadden, dat die beelden weggenomen en naar Batavia 

 gebragt werden, verklaarde het dorpshoofd, op wiens grond ze staan, namens de zijnen, er 

 niets tegen te hebben. 



