141 



gelaat uit, dat onevenredig groot voor het hoofd is, en tot half over de borst afhangend is 

 gebijteld. De neus is breed en ligt met zijn vleugels als plat op het gelaat. Zijn slag- 

 tanden veel te klein, aan de einden als haakjes omgekruld, liggen hem ook plat en dwars 

 op het gelaat, een duim onder dien breeden neus. Zij doen u aan knevels denken. Hij 

 heeft geen batasa in de linkerhand, waarin, gelijk de gewone voorstelling is, het einde der 

 snuit steekt, maar houdt dat in de hand gevat. De regterhand houdt de stift. 



Daar is nog het fragment van een tweeden Ganesa. Het onderste gedeelte des beelds is 

 weggeslagen, links tot den schouder, regts tot den elleboog. Het is van broozen kalksteen, 

 nog minder dan de voorgaande van trachyt. Alleen de algeineene omtrek van hoofd, snuit, 

 beide armen en ligchaam, voor zoover nog overig, zijn slechts te herkennen. Een stuk 

 zeer ruw beitelwerk. Opmerkelijker is daar een linggamvoorstelling, even als die van Simpar 

 in den vorm van een suikerbrood, twee en een vierde voet hoog. Ook hij bestaat uit twee 

 stukken; voor hem liggen trachyten tafelsteenen , nog twee staan er nevens opgerigt. Van 

 onregelmatigen vorm, gelijk de natuur dien gaf, vertoonen zij ook geen inscriptie. De grootste 

 is drie voet hoog. Nog staan en liggen daar de fragmenten van drie linggams gelijk de 

 beschrevene. Allen zijn van kalksteen Gamping. De plaats wordt nog in eere gehouden en 

 handjoeangs bloeijen er om heen. 



Beide beschreven heilige plaatsen werden met een derde, die van Goemilang, drie paal 

 zuidwest van Moga, eerst in 1S60 door den toenmaligen kontroleur, bij een ingesteld on- 

 derzoek ontdekt. 



Te Goemilang zag ik een steen, bijna vier voet, in den grond bevestigd, welks boven- 

 einde men tot een hoofd had gevormd, een voet hoog. Het gelaat is zeer ruw gebeiteld, de 

 neus ligt breed daarop. De langs het ligchaam gelegde dunne armen zonder handen zijn even 

 ruw gehouwen, Padjadjaran-type. Het beeld wordt Kaki-kaki genoemd en nog altijd vereerd. 

 Voor hetzelve ligt een trachyten tafelsteen, waarop de offeranden worden neergelegd. Daarvoor 

 stond nog een fragmentbeeldje. Beiden zijn van kalksteen. Men had om het geheel een vier- 

 kant van keisteenen gelegd. De voorwerpen van vereering te Simpar, Gomboang en Goemi- 

 lang liggen nog op hun oorspronkelijke plaatsen. Dit deed ons het aanzien dier plaatsen ge- 

 looven; dit verzekerde ons de algemeene stem der inlanders. 



Geen meerdere zoodanige plaatsen werden in de residentie Tagal gevonden. Waarschijnlijk 

 echter zullen er nog wel hier en daar enkele zwervende beelden gevonden worden. Twee 

 daarvan zag ik op de hoofdplaats. Ze worden op het erf van den regent bewaard, en zijn van 

 weinig beteekenis. Ieder is anderhalf voet hoog. In Boeddha-houding zittende, dragen ze een- 

 voudige kroonen, oorhangers, bahaboendha's en een halssieraad. De regterhand rust op de knie, 

 die van een is afgebroken, de linker op den enkel vóór het ligchaam gelegd. Wéinig-verdien- 

 stelijke beelden der hindoe-caucasische-type, pokkig, afgesleten. 



Thans onze reis oostwaarts, langs strand, van Tagal vervolgende, begeven we ons naar 

 Pekalongan. In die residentie kende men niet eene bidplaats, gelijk wij nu reeds zoovelen 

 leerden kennen in Tagal, Cheribon en de verdere westelijke landen, die wij doorreisden. In- 

 tusschen zullen wij er kennis maken met een beschreven steen. Hij ligt op den top van den 



