156 



ze hier en daar, op de erven of in de tuinen der burgers, nog aantreft, en naar elders verspreid 

 geraakt. 



Onder Engelhard's bestuur geschiedden de eerste opnamen van Brambanan door Cornelius. 

 Engelhard deed van daar verscheidene beelden naar Samarang brengen; ook van Malang, waar 

 de bekende ruïnen van Singo-sarie gevonden Avorden. 



Wij zullen later gelegenheid hebben van die beelden nog een en ander mede te deelen. 



Omtrent twee paal vóór de laatste po"st van Pekalongan naar Samarang, of zeven paal 

 westelijk van die hoofdplaats, verliet ik mijn rijtuig, om, links afgegaan, een hoogte te be- 

 stijgen en aldaar den bekenden paalsteen, bekend onder den naam van Toegoe , te gaan zien. 

 Volgens de overlevering zou die daar opgerigt zijn, als grenspaal tusschen de beide rijken van 

 Modjopahit en Padjadjaran, door de beide broeders, vorsten van die rijken, welke, na langen 

 tijd elkander vruchteloos bestreden te hebben, daarom eindelijk vrede sloten en Java verdeelden. 



Wij mogen die overlevering niet volgen, omdat uit niets voldoende blijkt, dat Padjadjarans 

 gebied, zich ooit tot nabij Samarang heeft uitgestrekt, integendeel zeer veel daartegen pleit. 

 Wij houden het er ook voor, dat die Toegoe niets anders is geweest dan een linggam op een hoog 

 kolomvormig pedestal geplaatst. De kolom, van onderen achtkantig gebeiteld, verder rond, en 

 van boven afgerond toeloopende, met een sierlijk gebeitelden band om haar midden, tien voet 

 hoog, ligt omgestort, echter nog geheel onbeschadigd. Daar naast staat de linggam op een vier- 

 kant voetstuk gebeiteld, Avaarmeê hij vroeger op de kolom zal gesteld zijn geweest. 



De hoogte, waarop ik beiden vond, springt in de vlakte van Samarang uit, en loopt vóór, 

 bijna loodregt af. Van daar een ruime en vrije blik over de voorliggende strandvlakte in zee. 



Na deze excursie over de beelden en andere Hindoe-overblijfselen, welke ik nevens de Oc- 

 narang-tempels nog in de residentie Samarang vond, gaan we thans de tempels van den Diëng, 

 onder Bagelen behoorende, bezigtigen. Zij liggen meer dan zes duizend voet hoog, op en om 

 het beroemde plateau van den Diëng, Wel een beroemd en eenig plateau, die grasvlakte van 

 den Diëng; op zulk een hoogte, bijna geheel dooreen randgebergte omsloten, waaruit de Pang- 

 gonang in het westen en de Prahoe in het oosten hun majestueuse kruinen verheffen. Daar, 

 waar thans die effen en doodsche grasvlakte zich uitstrekt, golfde eens de gloeijende lava-zee 

 van een krater afgrond. In het midden is zij zeer moerassig. Daar verheft zich de voornaam- 

 ste ook best bewaarde tempelgroep van den Diëng. Zij bestaat uit vijf tempels. De weg van 

 de Pasangrahan daarheen, voert tusschen twee heuvels, in hun nabijheid gelegen. Uitstekende 

 kanten en hoeken van steenen doen ons zien, dat deze als de grafheuvels zijn van twee 

 tempels. Overal daar liggen nog vele tempel-steenen in het moeras verspreid. Het pad naar 

 de groep is ook van nevens elkander geplaatste gehouwen steenen gemaakt. 



Wij mogen daarom gelooven, dat de groep vroeger uit nog meerdere tempels bestond. De 

 overgeblevenen zijn bekend onder den algemeenen naam der tempels van Ardjoeno. Vier lig- 

 gen nevens elkander, van het noorden naar het zuiden, de ingang naar het westen gekeerd. 

 De Diëng-bewoners geven aan de beide eersten, die de grootsten zijn, den naam van Ardjoeno; 

 aan den derden, dien van Sri-kandi, en aan den vierden dien van Semboro; namen der beide 

 vrouwen van Ardjoeno, zoon van Pandoe Dewo Noto, koning van Ngastino, volgens de fabel-; 



