160 



ringd door vier kleinere tempeltjes, echter geheel begroeid en ook grootendeels reeds gesloopt. 

 Bima is de schoonste, ook de hoogste tempel van den Diëng. Nergens zag ik ook nog een 

 zoo uitvoerig bewerkt en zamengesteld tempeldak. 



Het verrijst met vijf uitwendige verdiepingen, nog gedeeltelijk hier en daar zigtbaar, naar 

 zijn ingestorten spits. 



Deze verdiepingen worden gevormd cloor een padmasana, waarop het gansche dak als 

 schijnt geplaatst te zijn; door afwisseling van ronde en vierkante pedestal- verhoogingen, 

 met verschillende ornamenten daarop en aan de hoeken; verder door tusschen-uitkomende 

 nissen, hoofden en andere ornamenten. Het geheel is met lofwerk bebeiteld. Iedere buiten- 

 zijde heeft ook een nis, die uitspringt; zoodat de tempel daardoor den vorm van een grieksch 

 kruis heeft, gelijk dit ook met enkele anderen der beschouwde tempels, eenigzins het ge- 

 val is. Daarboven loopen lijsten van blokjes, en een gebeitelde rand, waarboven zich weder 

 onder het dak ronde, kleine vakjes vertoonen. Men gaat door een portaal binnen, dat vóór 

 den ingang van de tempel-kamer naar beide zijden uitspringt, en daar in iederen muur eene 

 nis heeft. De kamer is tien op twaalf voet. Daar binnen worden verscheidene nisgaten ge- 

 zien, welke op de bovenrij kleiner zijn, dan op de onderrij. De ingang tot het portaal is 

 voldoende hoog, heeft ook de banaspati tot kapiteel en verder omgevend lofwerk. Geen beel- 

 den zijn bij Bima gevonden. 



Thans blijven ons nog slechts de ruïnen of liever steenhoopen te vermelden, welke achter 

 de pasangrahan, op den gebergte-rand, aan beide zijden van den weg, die van Wonosobo 

 naar het Diëng-plateau voert, gevonden worden. Achter de pasangrahan, op de hoogte, ston- 

 den, niet lang geleden nog, twee tempel-ruïnen. Zij zijn zoo goed als verdwenen. Wij von- 

 den te midden der verspreide steenen nog een linggam-pedestal. Aan de andere zijde, voorbij 

 den weg, stonden ook nog twee ruïnen; rnaar daarvan zijn reeds tot bijna de laatste stee- 

 nen weggehaald. Daarvóór is ook een gedeelte van den bergwand afgekapt en met de- 

 zelfde steenen als de tempels, ook even zorgvuldig bewerkt, bemuurd. Dit muurwerk is met 

 zeer veel zorg aangelegd; want achter de voorlaag is nog een tweede laag van gehouwen blok- 

 ken opgestapeld. Trappen voeren van het beneden naar het boven omliggend plateau. De 

 muur heeft vroeger nog een aanmerkelijk eind verder, langs den bergwand, voortgeloopen, 

 maar werd doorgebroken en grootendeels neergeworpen bij den aanleg van den tegenwoor- 

 digen weg, die binnen de vl-akte voert. Hij kwam juist op den muur aan. De uitspoeling 

 deed den muur vallen, op het kleine nog overige gedeelte na. Waarschijnlijk hebben zich daar 

 vroeger terrassen van uit de vlakte naar de hoogte verheven, wier voorwand, gelijk nog het 

 overgebleven gedeelte, met steenen was bekleed. 



In de vlakte er vóór liggen althans de "steenen bij tienduizenden verspreid; hier en daar 

 ook tot hoopen opgestapeld. Zij zijn ook in groote menigte door de bewoners van het ge- 

 hucht, voor omheiningen en grondslagen, ook voor de gebouwen van de pasangrahan gebezigd. 



Misschien was daar, waar wij nu geen ruïnen meer vinden , maar alleen dat steenen-be- 

 kleedsel van den bergwand, wel de voornaamste tempelgroep of de voornaamste verblijfplaats 

 der Diëng-priesters en bevolking. 



