166 



begraven zijn. Zij dischten mij ook omtrent beiden een vertelseltje op, maar zoo schoon en 

 interessant, dat ik het, zonder den lezer in het minste te kort te doen, veilig voor mij hou- 

 den kan. 



Thans vervolg ik met de beschrijving van twee bouwwerken uit den ouden tijd, die, mogen 

 ze ook niet met zijn godsdienst in betrekking staan noch zich door kunstwaarde aanbevelen, 

 toch hun beteekenis voor dien tijd hebben. Het eene is gelegen in het regentschap Demak, 

 district Singen Kidoel, twaalf paal zuid van de hoofdplaats Goeboek, drie paal noordwest van 

 het landhuis Tampoeran, te midden van een uitgestrekt djati-bosch. 



Het bestaat uit een dijkweg, die in lijnregte ligging, voor zoo ver^p wij konden nagaan, het 

 golvend bosch-terrein doorloopt. Wij volgden dien ruim een halven paal. 



Van Tampoeran te paard, langs een moeijelijk en slingerend boschpad daarheen gereden, 

 stegen we van het paard, aan een hoogen boom, waaronder een menigte ruwe steenen lagen 

 opgestapeld en waar het pad opging. Het pad doorsneed daar den dijkweg. Op enkele plaat- 

 sen, waar hij 't minst geleden had, kon ik nog zeer goed den vroegeren vorm herkennen. 

 Daar heeft hij een kruin, omtrent vier-en-twintig voet breed, en aan beide zijden een gelijke, 

 breed afloopende glooijing. De hoogte van den kruin des dijks, boven het omringend terrein, 

 is verschillend, daar dit golvend, hier hooger, daar lager is. Deze mag daarom wel verschillen 

 van vier of vijf tot veertig, misschien nog meer voet. Hij is op verscheiden plaatsen met zwaar 

 geboomte begroeid en grootendeels verwoest; voorzeker door de waterstroomen van den regen- 

 tijd. De nog minst beschadigde deelen deden nog duidelijk zien, dat de kruin aan beide zij- 

 den geregeld met steenen was belegd. Overal op en langs de glooijingen lagen een menigte 

 steenen, echter ruw, niet één gehouwen, die daar door menschenhanden moeten zijn zamenge- 

 bragt voor den dijkweg, daar wij regts en links van hem, over den omtrek geene of slechts 

 enkele steenen vonden. Wij ontmoetten op onzen weg van Tampoeran daarheen slechts twee 

 plaatsen, waar ik steenen zag, echter niet in groot getal; gelijk aan die plaatvormigen, welke 

 men bij voorkeur voor de dijkglooijing en bestrating heeft gebezigd. 



Meer tijd en hulpmiddelen dan waarover ik beschikken kon, waren noodig om den. weg 

 verder te volgen, zijn aanvang en einde te vinden. Geen overlevering, niet het minste berigt 

 omtrent hem, kon ik vernemen. Ware hij een werk van Demak geweest, zeer waarschijnlijk 

 zou men er dan nog iets van te verhalen weten; daar dit rijk en zijn vorsten nog altijd voort- 

 leven in de herinnering des volks. Wij moeten daarom gelooven, dat hij van vroeger tijd is. 



Het tweede bouwwerk, dat we thans willen doen kennen, vinden wij in het regentschap 

 Koedoes, in het wel bekende Moerja-gebergte, daar, waar zich de bergen Pajong en Rachtawoe 

 uit hetzelve verheffen. Beiden vormen een vallei, waardoor de rivier Glis stroomt, omtrent zes 

 paal lang en met zijn* vruchtbare hellingen, van een halven tot twee paal breed. De vallei, 

 zeer vruchtbaar, is tevens door de natuur ook zeer ontoegankelijk gemaakt. Het water van 

 den Glis stort zich tusschen hooge, elkander digt naderende, rotswanden over de lagere landen 

 uit, en de omringende bergen dalen zeer steil, dikwijls als loodregt neer. Slechts van den 

 oostkant is de vallei gemakkelijk te naderen; maar daar nu juist vindt men een muur van 

 ruwe steenen over een lengte van bijna drie paal, noord en zuid loopende, welke dien toe- 



