170 



welke niet tot liet dak reikt. Van zulk muurwerk, dat aanstonds aan Chineesch ornament werk 

 herinnert, ziet men nog hier en daar fragmenten; overigens is alles aan den tempel van late- 

 ren tijd, slechts eenvoudig metselwerk, terwijl het pannendak met gewitte matten is beschoten. 



Deze poorten, muren en minaret, echter van rooden gebakken steenen, zonder kalk, slechts 

 door wrijving op elkander gehecht, vormen een geheel van oud bouwwerk, dat in zijn soort 

 geheel eenig is op Java, omdat het zich nog in zoo goeden staat bevindt. 



Men Aveet dat de minarets in het oosten, ranke, kolomvormige, hoog verrijzende gebouwen 

 zijn, Avaarin men langs een wenteltrap opklimt en die boven een omgang hebben, van waar 

 de priesters tot het gebed oproepen. In dien vorm is ook de minaret voor de oude messigit van 

 Bantam en Ngampel gebouwd, geenszins echter die van Koedoes. Voor dezen is een geheel ver- 

 schillenden bouwstijl gevolgd, een bouwstijl welke gij ongetwijfeld in geheelde mahomedaansche 

 wereld in geen tweede minaret terug vindt, namelijk die der Hindoe-tj andi's van Java! Ja, die 

 minaret, welke algemeen aan den sultan van Koedoes wordt toegeschreven, wijst het uit, dat hij, 

 die door de overlevering, als een der meest bittere en fanatieke vijanden en vervolgers van het 

 Hindoeïsme wordt beschreven, geheel in strijd met dien haat en dat fanatisme, voor het gebouw, 

 waarvan de geloovigen ten tempel en ten gebede werden opgeroepen, niet den bouwstijl zijner 

 medegeloovigen , maar dien der heidenen, zoo hevig te vuur en te zwaard daar hem vervolgd, 

 heeft gekozen. Voorzeker een zeer vreemd verschijnsel, hetgeen ons echter mag doen gelooven , 

 dat de S. Koedoes niet zoo fanatiek zal geweest zijn, als de overlevering hem wel doodverwt. 



Intusschen is ons zoo in die mahomedaansche minaret, door den inlander nog altijd, al- 

 thans voor hem, met veel zorg onderhouden, een bouwwerk gegeven, dat ons den stijl der Hin- 

 doe-tempels van gebakken steen uit den tijd van Modjopahit te aanschouwen geeft. 



De afmetingen zijn alleen hooger dan die der tjandi's over het algemeen, daar de minaret, 

 om aan haar bestemming te beantwoorden, hooger moest verrijzen dan dit nooclig was voor 

 een tempel; ook draagt zij boven in plaats van het steenen tjandi-dak, een houten dak, waar- 

 onder de tempel-trommel is opgehangen, wiens slagen ver over den wijden omtrek gehoord 

 worden. 



Men onderscheidt duidelijk het voetstuk, dat uit twee verhoogingen bestaat, en het ligchaam 

 der tjandi, dat daarop verrijst. De ingang is ook geheel gelijk aan de tjandi-poort. Zoo zijn 

 ook op de drie andere zijden nisvormen aangebragt, gelijk die der tjandi's. Alleen de beelden 

 ontbreken er aan. Men kan op het hooge voetstuk rond gaan, gelijk ook bij vele tjandi's. 

 De steenen trap, die van beneden tegen het voetstuk op naar den ingang voert, is met zijn 

 muurleuningen ook geheel in den trant der tjandi-trappen. 



Het benedenste gedeelte der trap is, duidelijk zigtbaar, van lateren, ook geheel verschillenden 

 bouw. De zijden van het voetstuk zijn ook op dezelfde Avijze als die der tjandi's verdeeld en 

 met groote ruit- of andere vierkante vormen versierd. Alleen de beelden en bloem- of figuur- 

 ornamenten der tjandi's ontbreken. Aan de eene zijde van de minaret voert een poort binnen 

 een pleintje, dat naar de graven leidt, welke op drie ommuurde pleinen, die men ieder, onder 

 een gelijke poort van gebakken steenen, allen zonder kalk aan elkander hechtende, binnen 

 treedt, 



