184 



weg ontmoeten. Op Toeban's kerkhof staan ook nog vijf langwerpig- vierkante trachyten 

 waterbakken. Wij mogen gelooven, dat ze allen werkstukken zijn van Hindoe-oorsprong en, 

 daar wij ze steeds op oude kerkhoven, of zoogenaamde heilige plaatsen vinden, kunnen we 

 ook aannemen, dat zij vroeger tot godsdienstig gebruik gebezigd werden. Voor huiselijk ge- 

 bruik mogen ze ook wel geacht worden te kostbaar, tevens te zwaar en te weinig water- 

 inhoudend te zijn geweest. 



Op het kerkhof van Ngampel vond ik nog, in den gang, die naar het graf van Soesoe- 

 hoenan Ngampel voert, twee voetstukken van trachyt, met veel ornamentwerk, die daar tot 

 niets dienende, regts en links van den weg zijn geplaatst; voorzeker ook van Hindoe-oor- 

 sprong, en daar, uit eene zekeren eerbied, bewaard. De muren en poorten van Ngampel, 

 ook die van Batoe-poetih, zijn allen van veel later tijd; zoo ook de tempel van Ngampel. 



Op het kerkhof van Giri zijn nog twee poorten, echter boven open, die ook geacht moeten 

 worden tot den Hindoe-tijd of liever Java's overgangstijd, van het Hindoeïsme tot het Ma- 

 liomedanisme op te klimmen. Het houten grafhuis van Soenan Giri is van later tijd, rijk 

 met ornamentwerk besneden, verguld en rood geverwd. Opmerkelijk, dat regts en links 

 van den naauwen ingang tot de tombe een naga met de staart naar boven en den kop 

 beneden, als ornamentwerk is gebeiteld. Bekend toch, dat de naga een dier is van groote 

 beteekenis in de Hindoe-mythologie en met het Mahomcdanisme niets gemeen heeft. 



Zoo vonden we dus op de kerkhoven van Grissee, Giri, Ngampel en Batoe-poetih, moge 

 het ook minder zijn dan op die van Toeban en Koedoes, insgelijks een zekere zamenvloeijing 

 van Hindoeïsme en Mahomedanisme, of juister, overblijfselen uit den Hindoe-tijd, nevens en 

 bij de graven der meest gevierde Islam-heiligen, ook in zekere eere gehouden. 



Nog blijven ons te vermelden twee plaatsen, kerkhoven,, die ook volgens de overlevering 

 tot den Hindoe-tijd opklimmen. 



Het eene ligt ook te Grissee, genaamd het graf van Ngahi gedee, penatih; het andere ligt 

 zes paal west van Grissee, te Léran. Spreken we eerst van het laatste. Grissee moet 

 reeds in zeer ouden tijd een belangrijke haven- en handelsplaats zijn geweest, waar zich vele 

 vreemdelingen nederzetten. Lang voor Modjopahit/s val hadden zich daar ook verscheidene Ara- 

 bieren gevestigd, als handelaars, tevens apostelen van hun godsdienst. De Javaansche overle- 

 vering noemt eenigen hunner, en onder hen vooral Moelana Magsoer, ook Malik Ibrahim. Ne- 

 vens geestelijken invloed wist hij er zich ook gezag te verwerven. Zijn graf wordt u nog op 

 Grissee's kerkhof getoond. De heer van Hoëvell geeft in zijn reis over Java enz. daarvan een 

 uitvoerige beschrijving en teekening. Onder dezen Malik Ibrahim landde daar ook een zeker 

 vorst van Tjermé. Sommigen zoeken zijn rijk op Sumatra, anderen in achter-Indië, anderen nog 

 elders; wij zullen best doen dat nergens te plaatsen, daar alles slechts onzekere gissing is, en 

 niets bepaalds daaromtrent te zeggen valt. De vorst van Tjermé, verhaalt ons de Javaansche 

 overlevering, was door een bijzondere zucht tot bekeering der Hindoe-Javanen, en wel bepaald 

 van Modjopahits vorst bezield. Daartoe was hij alleen overgekomen, en had hij zijn goede ver- 

 wachtingen niet alleen gegrond op de la-acht van zijn prediking, maar ook op de schoonheid 

 van zijn dochter. Een zamenkomst vond plaats, maar om hem bitter teleur gesteld, met 



