188 



ter wederzijde uit den breeden mond. Toch ziet het gelaat er niet zoo vreeselijk uit, als men 

 naar de beschrijving z*ou meenen. 



Immers het mist ten eenemale het vreeselijke der uitdrukking, welke ons, naar den eisch 

 der beschreven attributen , daaruit moest tegengrijnzen en grimmen. 



Het is een der grootste Banaspati's van Java, door een geoefende kunstenaarshand gebeiteld. 



Overal op Java ziet men de Banaspati's als ornament-kapiteelen boven de ingangen en nis- 

 sen der Hindoe-tempels. 



De onze staat op een daarvoor vervaardigd voetstuk. Regts en links van hem liggen nog 

 twee Banaspati's op den grond, maar veel kleiner, ook minder uitvoerig bewerkt en tot aan 

 den neus in de aarde gezakt. Zij missen ook de voorhoofd-ornamenten, die op een anderen 

 steen gebeiteld waren, welke niet naar Banjoe-Biroe werd gebragt. Nog is daarin een hoek- 

 kroonstuk; boven lofwerk, onder een in doorgezakte houding zittend beeldje. 



Allen hebben ver achteruitspringende steenen, waarmee zij in den tempelmuur bevestigd 

 waren. Die fragmenten behoorden voorzeker aan denzelfden tempel, maar aan welken? 



Ook een beschreven steen staat aan Banjoe-Biroe's vijverhak, vier voet hoog, hvee breed en 

 een halven dik, op alle zijden met keurig kawi-kwadraat-schrift bebeiteld, acht en twintig re- 

 gels op iedere zijde. De steen loopt, met gebogen lijnen, boven in een punt uit. Boven de re- 

 gels is op de voor- en achter-zijde lofwerk gebeiteld. Het schrift heeft hier en daar reeds van 

 den tijd geleden. 



Wij zien verder een langwerpig-vierkanten waterbak van trachyt, drie voet hoog, twee breed, 

 ruim vier voet lang. Daarop ligt een deksel uit drie stukken trachyt gebeiteld, waarop aan 

 de einden twee gehouwen Naga-koppen zijn gebeiteld, wier ligchameu en staarten over de lengte 

 van het deksel in elkander zijn geslingerd. Het deksel is te kort voor onzen waterbak en 

 moet dus voor een anderen gediend hebben. 



Nog blijven ons een Ganesa met vrouwenborsten. 



Wij ontmoetten nog zulk een exemplaar, geheel afwijkende van de gewone voorstelling, voor 

 het residentie-huis te Pekalongan. Het beeld is ruim twee en een halven voet hoog, heeft vier 

 armen en de insignia der mannelijke Ganesa's, is echter zeer beschadigd. Verder zien wij er 

 een Resi. Hij staat bij het bruggetje, waaronder de wateren der vijverkom zich met snellen 

 stroom uitstorten om zich over de wijde sawah's te verdeelen. Hij houdt den drietand en de 

 asceten-kruik gevat, heeft baard enknevels, is ruim twee voet hoog, zonder eenige verdienste 

 gehouwen. 



De drie beelden, nog te beschrijven, zijn allen van een zelfde type. Het gansche ligchaam is 

 door een stralende glorie omgeven. Staande houden zij beide beneden-handen onder de borst tegen 

 het lijf, waarin zij een roset of bloemkelk met opstaanden knop dragen, misschien een symbo- 

 lische voorstelling van linggam en joni in conjunctie. De beide achter-handen houden zij tegen 

 het ruggestuk opgeheven, daarin een bloem-rozenkrans of ander niet meer te herkennen voorwerp 

 gevat houdend. Een van hen is alleen in fragment over, echter nog genoegzaam te herkennen. 



Beide anderen, het eene een mannen-, het andere een vrouwen-beeld, zijn twee voet hoog, 

 echter ook beschadigd. Het valt niet te ontkennen, dat deze drie tot de Modjopahit-type be- 



