193 



tevens groot, maar heeft hoofd en beide armen verloren. Een arm hing langs het ligchaam 

 neer, waar het de koendi gevat hield, gelijk nog aan de fragmenten te zien is, zoo ook dat de 

 andere hand, voor de borst gehouden, een aksamala gevat hield. 



Aan de eene zijde staat beneden als een offerlam, aan de andere bloeijen lotusbloemen op 

 haar stengels. 



Der tempel was wel van Bonaspati's voorzien. Van boven de nissen der bovenverdieping 

 zien allen u nog altijd met hun ronde puilende oogen aan; maar niet meer allen van beneden, 

 niet meer die van boven den ingang der noordelijke en oostelijke kamertjes. Beide kamertjes 

 hebben te veel geleden. 



Van het noordelijke ligt hij er voor met het gelaat naar boven, van het oostelijke met het 

 gelaat in de aarde gedrukt. 



De lezer zal gaarne gelooven, dat onze tempel bovendien nog veel ornamentwerk heeft. Dit 

 is echter minder dan hij misschien meent, en wel, omdat ons in Singosari's tempel, een, wat 

 het ornamentwerk, beitelwerk, betreft, nog geenszins geacheveerd bouwwerk is gegeven. Dit zag 

 ik duidelijk en wil het ook den lezer doen zien. Reeds aanstonds maken wij hem opmerk- 

 zaam op den Bonaspati boven den tempelingang. Deze is nog maar in de hoofdomtrekken 

 gegeven, terwijl regts en links nog plaats is open gelaten voor het omringend ornamentwerk, 

 gelijk wij dat op den Bonaspati van Banjoe-Biroe aanwezen. 



Het blijkt duidelijk, dat men, na eerst den tempel te hebben afgebouwd, het beeldhouw- 

 werk daarvan begon, en wel van boven af naar beneden. Immers, de Bonaspati boven de nis 

 der verdieping, vlak boven den ingang met onzen nog maar in omtrekken gegeven Bonaspati 

 als kapiteel, is geacheveerd en met zijn ornamentwerk gegeven. Ook de banden om de nis zijn 

 boven met lofwerk bebeiteld, terwijl dat lager aan den voet nog niet gezien wordt. Zoo is ook 

 om de zuider nis bloem- en lofwerk gebeiteld, 't geen nog op de onze, de wester, gemist wordt, 

 waar nog maar alleen de banden, boven, met lofwerk zijn gevuld. Tot aan de hoofden der 

 nissen is al het beitelwerk geacheveerd, maar lager zijn de banden nog effen en ontbreekt het 

 verdere ornamentwerk. 



Nevens deze bijzonderheid moeten wij nog een tweede betreffende onzen tempel vermelden , 

 die, meenen wij, ook evenzeer in het oog valt. Beschouwen wij nog eens het eenig overgeble- 

 ven beeld des tempels in het zuider kamertje. Hoe ligt het daar? Van zijn voetstuk afgedraaid 

 op den rug, de voeten daarheen gekeerd. Het is dus niet voorover van zijn voetstuk gestort, 

 maar door menschenhanden in die positie gebragt of neergeworpen. Bovendien, hoorden wij, 

 is het zeer beschadigd, hoofd en grootendeels armen weg. Ook is een groot gedeelte van het 

 ruggestuk en van het vaste voetstuk des beelds weggeslagen. Waaraan dat te wijten? Mij dunkt, 

 aan opzettelijke beschadiging van vijandige handen; die hebben het beeld niet alleen in zijn te- 

 genwoordige positie moeten nederwerpen, maar ook zoo verminken. Dat kon op geen andere 

 wijze geschieden; w T ant nog bevindt het beeld zich in zijn oorspronkelijk heiligdom en uit het 

 dak of van de wanden stortten nog geen steenen neer, die het beeld verminkend hadden kun- 

 nen treffen. Nog niet één steen is uit het dak of de wanden binnen de kamer gevallen, mogen 

 daten portiek ook verwrongen zijn. Vooral heeft de ingang zeer veel geleden, en is ingestort. 



25 



