195 



den voet is mij gebleken, dat het niet door den gang naar buiten kan gebragt worden; dus 

 ook nooit daardoor binnengebragt is. 



Raffles zegt daarvan : „ on entering the chandi, to which we ascended by stones which had 

 evidently been once placed as steps, we observed a very deep excavation, and a large square 

 stone upset and thrown on one side. We ordered it to be filled up and the large stone re- 

 placed. There was a round hole passing completely through the centre of this stone, which, 

 whether it had been an altar, the pedestal to some image, or a yoni, we could not ascertain". 



De wanden van de tempelkamer zijn zwart van vocht en vuil, ook koud en klam, zoodat 

 ze binnen altijd een koelte onderhouden, die aangenaam en verkwikkend is, als ge uit de warme 

 buitenlucht binnentreedt. Ware er de lucht, dank den vleermuizen, niet zoo zeer met me- 

 phitische deelen bezwangerd, en dat voetstuk een gemakkelijke voltaire, dan zoudt ge er gaarne 

 langen tijd vertoeven om te peinzen over de eeuwen, die reeds op de kruin van dien tempel 

 vergrijsden, voorbijgegaan met het gewoel en gedruisch der menigte buiten, die zich daar 

 verdringt om den zegen der priesters, knielt en bidt of hymnen aanheft, Singosaiï's priaap tot 

 eer en verheerlijking; voorbijgegaan met het offergebaar en het prevelen der priesters, met 

 het gelui der heilige schellen, het knetteren der brandende offerlampen en zooveel bijgeloof 

 meer als daar binnen werd gepleegd om de domme menigte te bedriegen. 



Wij hoorden, dat Engelhard' s zendelingen het noorder zijkamertje verwoest en beneden zijn 

 vloer gegraven hebben. 



Wij gingen daar zien en overtuigden ons dat roode gebakken steenen onder de gehouwen 

 trachyt-steenen waren geplaatst. Voorzeker zeer vreemd, dat men die zooveel zachter en broozer 

 steenen tot fondamentwerk van een gebouw, uit trachyt-blokken opgetrokken, heeft gebezigd. 

 Geheel het tegendeel van 't geen wij doen. 



Daar is een smalle reet tusschen den vloer en tempelmuur, waarschijnlijk bij de uitgraving 

 eerst ontstaan, althans open gekomen. Intusschen knoopen de Javanen daaraan een gebeurte- 

 nis vast, reeds voor eeuwen geschied. Hoe flaauw en kinderachtig kunnen zij toch verdichten! 



In dien tempel zou een vorst van Singosari zijn dochter hebben opgesloten, om haar voor- 

 een geheimen minnehandel met een prins van Bali te straffen en het door hem gehate huwe- 

 lijk te voorkomen. Zij wist echter door die reet te ontvlugten en met haar minnaar naar 

 Bali te vlieden. 



Gelijk wij zeiden, is de tempel van trachytblokken gebouwd. Wat anderen ook soms heb- 

 ben gezegd van den kubieken vorm en de gepolijste kanten dier steenen, ik kan de verze- 

 kering geven dat, enkelen misschien uitgezonderd, die van Singosari's tempel niet kubiek- 

 vormig zijn, ook niet van eenzelfde maat, ook niet gepolijst. De hoogte is steeds minder 

 dan de lengte en breedte; daarbij zijn ze van zeer verschillende grootte; moeijelijk zijn twee 

 steenen te vinden aan elkander gelijk; men heeft er kleine onder en ook anderen, massale lig- 

 chamen, al naar de plaats gevormd waar ze werden aangebragt. 



De buitenkant is glad gehakt. Ik zag steenen inwendig geplaatst, ruwe en ongelijke 

 brokken. 



Nog een ontdekking, die wij aan Singosari's tempel maakten. Ik meende, dat de uit wen- 



