198 



de omtrek in erven verdeeld en bewoond. Geheel anders in Raffles tijd; hij toch zegt, van den 

 tempel daarheen gaande, //proceeding a short distance further into the forest". Daar vond hij 

 een Nandi, Brahma, een Resi, door hem Mahadéwa genoemd, nog een soortgelijk beeld, verder 

 een zonnewagen, Soerja's voertuig, en iets verder, „o,t the distance of about a hundred yards 

 from this spot," een prachtige Ganesa, en nog iets verder beide groote wachters van Singosari. 



De Brahma is sedert van daar weggevoerd en in 's Rijks museum te Leiden. 



De zoogenaamde Mahadéwa en het soortgelijk beeld daarnevens zoekt men er thans ook te ver- 

 geefs. Ik zou mij zeer bedriegen, indien ik mij daarin vergiste, dat die Mahadéwa #011 the stone 

 from which this is cut in relief are several Devanagari characters" dezelfde is als onze Ba- 

 gawan Resi Trinawindoe in het museum van Batavia. De afbeelding bij Raffles, plaat //From 

 subjects in stone found near Singosari in the distict of Malang," no. 2, en de plaatsing der twee- 

 regelige korte inscriptie komen geheel overeen met ons beeld. 



z/In the centre", zegt Raffles, //without protection from the weather, was the buil Nandi, 

 quite perfect, with the exception of the horns." 



Nog altijd ligt hij daar aan weer en wind blootgesteld, doch zonder dat ze hem schijnen te 

 kunnen deeren, maar aan den kant. Sedert heeft men hem tot gezelschap twee Nandi' s gege- 

 ven, die regts en links van hem liggen, en al een zeer ongelukkige vertooning nevens hem ma- 

 ken, zoo veel kleiner, zoo veel minder van sculptuur en zonder hoofden. Nog altijd kan men 

 met Raffles van hem zeggen: //quite perfect, with the exception of the horns." 



Hij is, liggende, tot op zijn kop ruim drie voet hoog en bijna zes voet lang. Een dekkleed 

 ligt hem over het ligchaam, met een breeden dubbelen fraai-bebeitelden rand en een padma- 

 bloem met zaadbol op den rug achter zijn vetbult als van bengaalsch ras. Het dekkleed is naai- 

 de hoeken smaakvol, breed, met scherpe hoeken uitgesneden, achter en onder zijn buik met 

 een gebeitelden band bevestigd. Een nog fraaijer halssnoer, bestaande uit drie verschillende met 

 zorg gehouwen banden, hangt hem, met de schel daaraan, om den nek. Jammer, dat het dier 

 wat te zwaar, wat te vet van ligchaam gebeiteld is, en, in den strijd met de eeuwen of met 

 de menschen, de beide horens heeft verloren. Het ligt op een padmasana als voetstuk. 



Het tweede voorname beeld daar is voorzeker de Ganesa. Raffles' afbeelding, in de hoofd- 

 trekken, gelijk niet anders kan, overeenkomend met ons beeld, verschilt daarvan nog al in de 

 details, komt echter zooveel te meer met de afbeelding bij Reuvens (*) overeen. Juist dus als 

 die geleerde zegt, //en moeten deszelfs (Raffles) titelplaat beschouwen als onzen zelfden Ganesa 

 voorstellende." Hij behoorde tot de verzameling van Engelhard te Samarang, reeds van Ma- 

 lang daarheen gebragt, voor de Engelschen op Java landden. 



Hij is ook 1.55 Ned. el volgens Reuvens, en de onze volgens Bleeker 1.18. 



De Nandi bij Reuvens is 1.93 Ned. el; de onze, zoo even genoemd, volgens Bleeker, van 

 den bek tot aan den staart 2.38. Beide dieren komen overigens zeer overeen; het eerste is ook 

 uit Malang. Het voetstuk van onzen Ganesa heeft ook een doodshoofd in zijn rand uitgebeiteld. 



(*) C. J. C. Reuvens. Verhandeling over drie groote steenen-beelden , in den jare 1819 uit Java naar de 

 Nederlanden overgezonden. 



