205 



Hij zegt ook, dat van daar door hem zes beelden naar Samarang werden gezonden , waarvan 

 drie naar Nederland, drie naar Buitenzorg. Nog meerdere werden door zijn medereizigers 

 weggevoerd. Daarvan staan nog enkele achter het huis van den heer Bik op Rijswijk te 

 Batavia; en één te Batoe-toélies daar, in een huisje, waarin het, sedert tot den rang van be- 

 schermgod of heilige door de Inlanders en Chinezen verheven, thans vereerd, bewierookt, met 

 rijst- en bloemoffers geheiligd wordt. Maar die beelden, van Singosari naar Malang gevoerd, wer- 

 den, althans gedeeltelijk, weer daarheen teruggebragt. Althans wij lezen bij Domis : //Ook de 

 geheele plaats (Singosari) heb ik doen opruimen, en de beelden, welke er vroeger gestaan 

 hadden, en die, benevens andere oudheden, in den tuin van den assistent-resident te Malang 

 aanwezig waren, te Singosari doen overbrengen, alwaar ik dezelve bij de Tjoenkoop (de tjandi) 

 heb doen stellen; zij boezemen aldaar meer belang in; het nemen der beelden uit de nissen 

 ontsiert de plaats, welke daardoor voor den oudheidkundige bijkans al het merkwaardige ver- 

 liest. Onder de steen en bevinden er zich zes wel bewaard geblevene van zes tot acht voet 

 hoog, met kawische letters beschreven ( T )." 



Wij danken dus aan den heer Domis de verzameling beelden, welke daar in Raffles' tijd 

 nog niet was, en wij er deden kennen. Van zoo vele steenen echter met kawi-inscriptiën, als 

 Domis er ook voor zijn tijd vermeldt, zijn nog maar de twee door ons vermelde over. Het 

 blijkt dus uit een en ander, dat die beelden en steenen van Singosari, uitgezonderd de colos- 

 sale voorwerpen, waarvan men wel af moest blijven, nog al hebben moeten marcheren, en nu 

 hier, dan daar een kameraad verliezen, die we gedeeltelijk nog weer. op het spoor kwamen, ge- 

 deeltelijk wel als verloren voor de oudheidkennis van Java hebben te beschouwen. Gelijk 

 wij reeds hoorden , werden ook een menigte beelden uit het Malangsche naar de hoofdplaats 

 Pasoeroean gevoerd, om daar ook nog weer heen en weer te marcheren en van plaats te verwis- 

 selen. In weerwil van 's Gouvernements besluiten om de beelden op hun plaatsen te laten, 

 heeft men zich vroeger de meest mogelijke vrijheid veroorloofd om die van hun oorspronkelijke 

 plaatsen weg te voeren, herhaaldelijk te verplaatsen, en zonder de minste aanteekening van 

 hun herkomst. 



Vraagt ge nu, vanwaar die beelden, dan kunnen de ambtenaren en burgers, op wier erven 

 of in wier tuinen ze staan, u misschien iets in 't algemeen, maar nooit iets bepaalds, of zekers 

 zeggen; ze weten er gewoonlijk even veel van als gij, die daar als vreemdeling komt; want 

 hun voorgangers, die ze er deden brengen, waarover ze ook nota's achterlieten, geenszins 

 daarover. 



Meent ge nu misschien van de Inlanders en Hoofden, welke nabij de tempels wonen, iets 

 te hooren omtrent de beelden, die van daar vroeger werden weggevoerd? algeheele teleurstelling! 



Ze kunnen er u gewoonlijk evenveel van zeggen als een Laplander of een Hoofd uit het 

 Kafferland er u van zou weten te vertellen. Ge moet te hooi en te gras daaromtrent bij 

 dezen of genen, gelijk ik dat nog wel eens trof, eenig berigt opdoen; dat is alles. Domis zegt: 



//Ik heb bij de tempels vele oude Balische (Chinesche) munt en duiten (kentangs) gevonden; 



( J ) De residentie Pasoeroeang, enz, 's Gravenhage , de Groot, 1836 pag. 121. 



