206 



■i 



in 1829 onder anderen 4000 stuks" ( l ). En wat verbazend veel steenen van Singosari werden 

 weggehaald, blijkt aanstonds geheel, als wij bij Reinwardt lezen : 



z/De weg van Lawang naar Malang is zeer goed en geheel en al bestraat met de roeden gebakken 

 steenen, afkomstig van den verbazend grooten ouden ringuiuur, die eertijds om de oude stad 

 (Singosari) getrokken was, en van de oude tempels en gebouwen. Op dezelfde wijs zijn alle an- 

 dere wegen van het regentschap en de straten der negorij Malang bestraat, waaruit men kan 

 opmaken hoe verbazend uitgebreid die metselwerken moeten geweest zijn ( 3 )/' 



Ik wees reeds verscheidene steenhoopen of verspreide steenen, trachyt en rooden gebakken 

 steenen aan. Indien de lezer misschien later eens te Singosari rond kan gaan, zal hij nog zoo 

 veel meerdere zien. De waterleidingen, die dwars over de breede wegen loopen, zijn met tra- 

 ehyt-steenen bedekt; overal ziet ge ze hier en daar op de erven of bij de hutten tot verschil- 

 lend gebruik gebezigd. En nog altijd blijft men van daar steenen halen en slepen, als men 

 die noodig heeft. 



Reinwardt spreekt van een muur, die om de oude stad Singosari liep; Domis van een, die 

 het gansche rijk van Singosari zou ingesloten hebben. Immers hij zegt: 



//Achter het nu verwoeste hoofdgebouw loopt een klein voetpad naar eene opening, welke tot 

 eene dessa geleidt, en alwaar men mij de overblijfselen van eenen muur toonde, alsmede een 

 streek hoog land, dat thans beplant is, doch welke alle de sporen vaneene vernielde stad droeg" - r 

 waarschijnlijk dezelfde omtrek, waar wij den haveloozen messigit vonden. Daarna vervolgt hij: 



//Reeds vroeger heb ik van den grooten muur gesproken, welke het Singosarische rijk om- 

 ringde, en waarvan men nog vele overblijfselen vindt ( 3 )," 



Die muur echter zou volgens Domis ter aangewezen plaatse eerst later opgetrokken zijn,, 

 en wel na den val van Modjopahit, toen vlugtelingen vandaar een nieuw Hindoe-rijk sticht- 

 ten, welks hoofdplaats Kotta Bedah, nabij Malang, was, dat wij later zullen doen kennen. En 

 welk een muur? Hooren wij den schrijver: 



z/De groote ringmuur begon bij Panganglélé, aan het zuider zeestrand, bij of in de bogt Oe- 

 dangan, liep over den top van den berg Kawie, langs de noordelijke grenzen van Malang en 

 Pasoeroeang tot aan de dessa Porong, en vandaar naar de dessa Tinger door de zandvlakte 

 Dassar over het gebergte Mahameroe tot aan het zuiderstrand. De lengte van dezen muur,, 

 zijnen loop over de hemelhooge bergen medegerekend, zou 29 Duitsche mijlen hebben bedragen. 

 Sporen daarvan zijn nog aanwezig ( 4 )." 



Die muur zou wel //zoon" hebben kunnen zeggen tegen den bekenden Chineschen muur. 

 De lezer doet echter best te gelooven, dat hij alleen in de verhitte verbeelding der Javanen^ 

 maar nooit op hun eiland heeft bestaan. 



Na ModjopahuVs val nog zulke Hindoe-bouwwerken! 't Is bespottelijk. En ook vóór M<s~ 



(*) Domis 1. 1. pag. 123. 



(2) Reinwardt 's reis naar het Oostelijk gedeelte van den Ind: Arch : in liet jaar 1821.. II, pag. 627, 



( a ) Domis 1. L pag. 123. 



(*> Domis 1. 1. pag. 69, 70, 



