218 



vakken, waarin ook cirkels vol lofwerk. Deze vakken worden gescheiden door pilasters, waarop 

 de omtrekken van vaasvormen zijn gebeiteld. Op de hoeken zijn zittende singha's, die met 

 hun opgeheven voorpoten de kroonlijsten als torschen, terwijl zij op het voetstuk zitten. Deze 

 singha's ziet men ook buiten, tegen ieder trapzijde eene. Juist in het midden van de singha's 

 der noord-, oost- en westzijden van het terras ziet men de meest beteekenende beelden in basrelief 

 gehouwen, drie garoeda's, hebbende een menschelijk ligchaam met vleugels, vogelpoten en een 

 vreeselij k langen snavel met tanden. Die der zuidzijde draagt drie naga's; die der oostzijde 

 een watervaas met een naga- vorm als handvatsel; die der noordzijde een zittend vrouwen- 

 beeld, het eene been onder het ligchaam geslagen, het andere uitgestrekt met den voet over 

 den snavel. 



Het dak gaat op met inspringende lijsten, bebeiteld met uitkomende hoek- en midden-orna- 

 menten, die tweemaal worden afgewisseld door lage nis vormen, door vierkante steenen geschei- 

 den. De tempel is nog zeer goed bewaard gebleven: alleen de top van het dak is afgestort. 



Bij mijn eerste bezoek maakte ik den mij toen vergezellenden Javaan daarop opmerkzaam. 

 Hij antwoordde: een treurig geval. Ruim dertig jaar geleden werd deze tjoenkoeb hier in het 

 digte bosch door mijn neef gevonden. Hij was de eerste ontginner van dit land. Een hooge 

 boom, welke voorzorgen hij ook genomen had, stortte in zijn val op het dak en beschadigde dat. 

 Aanstonds brandde hij menjan, en trachtte den tempelgeest door offers te verzoenen. Maar 

 te vergeefs! ■'s Nachts verscheen deze hem in den droom als een naga, en zeide, dat zijn misdaad 

 te groot was; die kon hem niet vergeven worden: hij en zijn gansche gezin moesten die met 

 den dood boeten. Toen hij den volgenden dag opstond, vond hij zijn vrouw dood nevens zich. 

 Weinige dagen daarna waren ook zijn moeder en kinderen overleden. Daarna stierf hij. Zijt 

 gij er bij geweest? vraagde ik hem. — Ik was toen te Pasoeroean, maar hoorde het later. Ja, 

 vervolgde hij met een zucht, de booze geesten zijn magtig over Java. — Ik dacht, hem aan- 

 ziende: arme man, gij hebt wel gelijk; want na meer dan vier eeuwenis delslam er nog niet 

 in geslaagd, om u aan een eenig God te doen gelooven, om een volk te verlossen van zijn 

 booze-geesten-dienst en zoovele bijgeloovigheden meer van een vroeger heidendom. 



Van boven den ingang grijnst u een vervaarlijke bonaspati of monsterkop aan, met naar 

 binnen gekeerde horen-vormen op het hoofd, in zijn geheel ruim vier voet hoog; de wenkbrauwen 

 zijn breed, als de oogen omloopende waaiervormen. De neus is zeven duim hoog en veertien 

 duim breed; de ronde puilende oogen hebben een breedte van negen duim. De vier slagtanden 

 zijn ieder omtrent een voet lang. De mond is zeer breed en, aan de hoeken opgetrokken, van 

 vier en twintig groote tanden voorzien. Boven de wenkbrauwen heeft hij nog regt opgaande 

 horenvormen; zoo ook boven den neus nog twee ornamenten boven elkander. Beneden komt 

 ter wederzijde een monsterhand uit, waarvan twee vingers opgerigt en drie toegeknepen zijn. 

 Om de hand is een naga geslingerd. Verder is hij nog met veel beitelwerk omgeven. 



Ook boven de nissen zijn zulke bonaspati's, maar kleiner, minder uitgewerkt. Een heeft 

 slechts twee slagtanden. Deze vormen ook niet het kroonstuk der nis alleen, gelijk die boven 

 den ingang. Zij toch zijn in een beitelwerk gevat, dat, eerst breed oploopend, daarna weder 

 inspringend, boven dakvormig afloopend, een groote kistvormige figuur draagt, die tot on- 



