237 



No. 181 en 182, de kleinste beelden der verzameling; zonder ruggestuk; beiden echter met 

 een prabhawala achter het hoofd, van voren gezien niet zichtbaar. No. 181 is zwart, vroe- 

 ger geteerd, van verdienstelijke sculptuur, dat geenszins van No. 182 kan gezegd worden. Hou- 

 ding en attributen de gewone; zitten op geen padrnasana, maar op een platten afgeronden 

 ondersteen, die in No. 141 zelf nog rust; terwijl alle overige Ganesa's hun padrnasana of zit- 

 plaatsen hebben. Beiden zijn van Samarang. 



Allen hebben de aksamala in de achter-regterhand, met uitzondering, volgens den heer Frie- 

 derich, van No. 134; hij alleen heeft den tjakra het geweldige wapen van Wisjnoe. Daarom 

 behoort hij tot eene andere categorie dan al de andere Ganesa-beelden." No. 134 is Ganesa als 

 magtige vereerde godheid. De overige steen-, en ook de metaal-afbeeldingen" (des museums) 

 stellen hem voor als volgeling van Siwa." Zoo de heer Friederich ( 1 ). Wij kunnen ons niet met 

 hem vereenigen, omdat wij in zijn tjakra van No. 13-1 geenszins een tjakra kunnen, maar ook 

 een aksamala moeten zien, alleen van die in de achter-regterhand der overigen onderscheiden 

 door een roset, welke de beitelaar als ornament daarin plaatste. Die roset als sieraad binnen 

 in de aksamala, door den beitelaar aan een meer dan andere versierden en met zorg gebeitelden 

 Ganesa gegeven, is slechts eene schrede verder op den weg der natuurlijke voorstelling van een 



als een opstaanden koralen ring. Een ornament echter, dat de heer Friederich niet 



verwachte in een aksamala, en dat hem dien daarom voor een tjakra deed aanzien. Maar de 

 tjakravorm is geheel verschillend. Die, welke wij in de handen der twee grootere wisjnoe- 

 beelden en in die van ons negental Doerga's zien zullen van denzelfden vorm , zijn vierspakige 

 wielen of schijven. Met dien tjakra vervalt ook het door den heer Friederich gemaakte on- 

 derscheid tusschen onzen Ganesa als //de magtige vereerde godheid" en de overigen, in het ka- 

 rakter van dienenden of volgelingen van Siwa voorgesteld. 



Wij moeten verder opmerkzaam maken op de verschillende voorstelling der Ganesa's. 

 No. 141 is alleen ais beeld zonder zitplaats, ruggestuk of glorie gegeven. No. 181, 182 zitten 

 slechts op een platten afgeronden schijf, zonder ruggestuk, naar met een rond en ovaal achter 

 het hoofd als glorie. Al de andere hebben meer of minder versierde, iets hoogere of lagere 

 zitplaatsen; maar daarvan zijn slechts die van No. 134, 135, 140, 143, 179, 180 padmasana's. 

 Alleen No. 140 en 179 hebben een glorie, prabhavala, in den vorm van een ovaal om het 

 hoofd uitkomende, op het ruggestuk gebeiteld. No. 134 heeft slechts een van achter het hoofd 

 als No. 180. Verder moet voor de beelden met een ruggestuk dit, in verschillenden vorm boven 

 en rondom het hoofd omloopende, als prabhavala beschouwd worden. Die geen ruggestuk heb- 

 ben, dragen het haar in lange vlechten over den rug hangende: zoo No. 134 en 141, ook 137, 

 maar korter. 



Nog hebben we op een opmerkelijk verschil van voorstelling bij onze Ganesa's te wijzen in hun 

 hoofdtooisel. Sommigen dragen een hooge kroon, moekoeta, No. 136, 140, 142, 179, 180; an- 

 deren een lager, geplat hoofddeksel, dat vooral in No. 137 veel van een om en op het hoofd 

 sluitenden pet heeft. Soortgelijk, maar hooger, zijn ook die van No. 134, 135, 138, 139, 182. 



[ l ) Verhandelingen v, 't B. G, y. K. en W. XXIII, Javaanscke oudheden blz. 10, onder no, 13'6. 



