TWEEDE DEEL. 



De mondelinge en schriftelijke overleveringen der Javanen verhalen ons, dat, in vroeger 

 eeuwen, een naauwe betrekking heeft bestaan tusschen oost- en westelijk- Java. 



Toen, wanneer weten we u zoo juist niet te zeggen, bloeide in oostelijk-Java het rijk Djengolo. 

 Dewa Koesoema was daar vorst, onder hem doorleefde het rijk zijn meest bloeijend tijdperk 

 van roem en eer. Magtig over Java, gevreesd naar buiten, onderhield het ook levendige gemeen- 

 schap met Indië, het moederland zijner beschaving. Daarheen zond Dewa Koesoema ook zijn 

 kinderen voor hun opvoeding. Lemboe Ami loehoer, zijn oudste zoon, trouwde er met de dochter 

 van een magtig vorst en keerde naar Djengolo terug, gevolgd van een groot aantal indische kunste- 

 naars en krijgslieden. Opvolger van zijn vader in het beheer van het grootste deel zijner landen, 

 was ook hij een beroemd en magtig vorst van Djengolo. Maar beroemder nog dan Lemboe Ami- 

 loehoer werd Pandji Ino-kerto-pati zijn zoon; doch niet als vorst, neen, als avontuurlijk 

 zwerveling. 



s' Avonds, wanneer de wajanglamp is opgehangen, de dhalang zijn poppen achter het ge- 

 spannen doek beweegt, in haar de helden van Java's ouden tijd doet herleven, en zingend of 

 verhalend, hen woorden leent waarin ze hun groote daden vermelden; dan is Pandji vooral de 

 held der helden, de man van groote daden. Maar wie is ook te vergelijken met Pandji? Met 

 zijn Angrennè is hij de Abelard en Heloise van Java; als avontuurlijk zwerveling en overwin- 

 naar van ieder vijand is hij voor zijn land, 't geen een Herkules en Ulysses zamen naauwelijks 

 voor den helden tijd der oude Grieken konden zijn. Nooit nog was een dolend ridder zoo ge- 

 leerd, zoo wijs, zoo schoon, zoo trouw, noch zoo bemind, zoo dapper, zoo onoverwinlijk als Pandji 

 Ino-kerto-pati, de grootste redder van Java, ja, wij mogen wel zeggen van gansch de wereld. 

 Maar is het daarom ook niet diep te betreuren dat een redder , zoo groot , van zoo wondervolle 

 daden en lotgevallen als Pandji, reeds zoo vroeg en nog wel als een gewoon mensch moest 

 sterven? Nog in de volle bloei des levens, viel hij door een lanssteek, gedood in den strijd. 



Koeda Lalean, zijn oudste, nog een jongske bij 's vaders dood, het slagtoffer van booze voog- 

 den, zag bovendien zijn rijk door vreesselijke natuuromwentelingen verwoest en ontvolkt. 

 Nu ging hij als een waardig zoon van zijn vader aan het zwerven. In midden-Java de stichter 

 geworden van een nieuw rijk, Mendang, maar om dat aan zijn zoon Bandjaran Sari af te staan, 

 weder te verlaten, werd hij ten tweeden male stichter van een rijk, van Padjadjaran in westelijk- 

 Java. In Koeda Lalean van Djengolo vereert gansch Java den stamvader van Padjadjaran's 

 vorsten. Daar heerschte zijn geslacht in twee, drie, misschien nog meer opvolgingen, — daarom- 

 trent is de overlevering het niet eens met zich zelf, — toen er een vreeselijke broederkrijg uitbrak. 



Hier is het niet noodig, dat ik de aanleiding en omstandigheden van dien bloedigen en bitteren strijd 



