253 



dit onderwerp terugbrengen; thans zij het hier slechts in het algemeen besproken, opdat het 

 ons steeds helder voor den geest sta, wie de Hindoe-Javaan was, en wij hem goed begrijpen, 

 waar wij hem op Mandalagiri's top, aan de zeven bronnen van den Karang, of op zoo vele 

 andere hoogten en laagten zijn godsdienst zagen verrigten. 



In dit tweede deel van ons schrijven gaan we thans, volgens belofte, een zoo veel mogelijk 

 zamengevat beredeneerd overzigt geven van zoo veel als we in het eerste deel verspreid gaven. 

 Gelijk daar vangen wij ook hier met Java's westen aan. Beveelt zich eenzelfde volgorde 

 reeds aanstonds om zich zelf aan; zij heeft ook dit boven iedere andere voor, dat zij ons 

 in staat stelt om te beginnen met het begin. Ik bedoel, westelijk- Ja va is het land, waar wij 

 het vóór- Hindoesch Javanisme, zoo niet alleen, dan toch vooral, in zijn beelden, plaatsen en 

 verdere voorwerpen van vereering terugvinden; waar wij ook slechts met het Hindoeïsme 

 nog maar in zijn eerste wording of liever flaauwe invloeden op Java kennis maken, terwijl 

 wij verder ten oosten binnen reizend ook steeds een meer, eindelijk zelfs een hoog ontwik- 

 keld Hindoeïsme in zijn tempels, beelden en basreliefs ontmoeten. 



De beschouwingen van dit deel verdeelen zich reeds aanstonds 'als van zelf in twee hoofd- 

 afdeelingen, Avaarvan de eerste het uiterlijke of materiëele, de andere het innerlijke of intellec- 

 tuëele van Java's Hindoe-overblijfsels zal beredeneren. 



Onder het eerste versta ik alles wat op den vorm, den bouw en de sculptuur daar- 

 van betrekking heeft; onder het laatste, wat zij ons in verband met hetgeen wij nog van el- 

 ders weten, over hun godsdienst en geschiedenis zeggen. De lezer beseft, dat de eerste hoofd- 

 afdeeling ons reeds aanstonds een ruim veld van beschouwingen opent. 



Wat rijkdom van, voorwerpen biedt het ons! Om te midden daarvan niet te verdwalen of in 

 het verwarde rond te tasten, zullen wij eerst onzen weg bepalen. 



Eerst zullen wij spreken over de heiligdommen; 



daarna over de voorwerpen van vereering; 



vervolgens over de beschreven steenen; 



eindelijk over nog andere voorwerpen van vereering. 



Maar die heiligdommen van oud-Java, hoe hoogst verschillend zijn ook zij weer onderling. 

 Zij doorloopen als alle de phasen eener voortgaande ontwikkeling, van af het gewrocht 

 der natuur tot bouwwerken, die van een zeer gevorderde kunst getuigen. Maar dan kunnen 

 wij ook niet beter doen dan ons eenzelfde volgorde voor den gang onzer beschouwingen te 

 stellen. 



En daarmee vangen wij thans aan. 



De meest eenvoudige, kunstelooze heiligdommen van oud-Java zijn dus het onderwerp van 

 eerste behandeling. 



Deze bid-, offer-, gelofte-plaatsen liggen op de hoogten of toppen der bergen, ook in de lagere 

 bewoonde streken. 



In de meesten zien wij het werk van mensehen, maar van hoogst eenvoudige zamensfcelling,' 

 of maar ruw opgeworpen, zoo als ligt ieder volk, nog in natuurtoestand, door geen kunst voor- 

 gelicht, zich die zou kunnen maken, 



