255 



zijn wij eenige schreden verder gekomen, tot een groep, die ons haar vormers wel als nog zeer ne- 

 derige, maar toch als bouwlieden doet kennen. 



De gansche bouw bestaat echter in niets meer dan in het muur- of rondvormig op elkander sta- 

 pelen van steenbrokken , zoo ais men ze op de plaats of in de nabijheid vond. Ook zulke heilige 

 «lekken vonden wij vele. We denken hier nog aan enkelen van hen; aan die op den Goenoeng-Ge- 

 debek, vijf paal van Parwoto, regentschap Koedoes, residentie Japara, plotseling uit de sawavlakte, 

 maar slechts tot onaanzienlijke hoogte verrijzend. Hij heeft een door menschenhanden geëffend 

 plateau van dertien op achttien schreden, hier en daar met geboomte omplant, en daarop links, 

 gelijk we zeiden , een ringmuurtje vanop elkander gestapelde ruwe brokken kalksteen. Het heeft 

 nog geen drie voet hoogte en insgelijks een opening als ingang. Voor diezelfde streek vermelden 

 wij nog de plek op den heuvel , ook al door de inlanders met den naam van berg en wel van den 

 grooten berg, Goenong-Gedee, begroet, zeer waarschijnlijk, omdat hij de hoogste heuvel uit den om- 

 trek is. Daarop, slechts een paal van Parwoto, vinden we ook //een cirkelvormige ophooging van 

 kalksteenbrokken, vier voet hoog, en binnen twaalf schreden in omtrek, met ingang. Wij 

 herinneren nog aan die op den hoogsten top van den Lawoe, — Soerakarta, — waar de omwalling van 

 beide langwerpig- vierkante ruimten, uit aarde en steen zamengesteld, van vier tot vijf voet hoog is. 

 Wederom anderen hebben in plaats van omwallingen, opgehoogde, soms in andere vormen, maar 

 meestal langwerpig-vierkante plekken van aarde of steenen, gewoonlijk graven genoemd, zoo te 

 Kwali (Cheribon),- Batoe-toelies (Buitenzorg); nabij de, pasangrahan van het district Djati-negara, 

 Tagal; en op zoo vele andere plaatsen. 



Wij vervolgen met een groep, die van meerdere bewerking getuigt. Wij bedoelen de ter- 

 rasvormige heilige plekken der hoogten en toppen van de bergen. En hier denken wij in de 

 eerste plaats aan die van Bantams Badoeï's, welke, nog altijd trouw gebleven aan de godsdienst 

 hunner vaderen, daar hun hooge feesten gaan vieren, ook het Paradijs dier vaderen plaatsen. 

 Wij hoorden dat daar, in het donkere woud, zich een plaats verheft, die zonder eenige kunst 

 in den vorm van drie terrassen naar boven rijst. Moeten we die woorden naar de letter ne- 

 men, dan zou de plek tot die der eerste groep, alleen het werk der natuur, behooren; maar 

 de terrassen kunnen ook zeer goed het kunsteloos werk van menschen zijn, die het werk der 

 natuur, welke hen reeds had voorgearbeid , verder verbeterden en voor hun heilig doel eigen- 

 den. Zulk een menschenwerk aanschouwen wij ongetwijfeld in de bidplaats der drie terras- 

 sen, welke wij op den top van den Mandalagiri (Djasinga, Bantam) vonden, en naar wier vroe- 

 gere beschrijving wij verwijzen. 



Zoo is ook, zeide ons Lange, de top van den Tjikoerai (Bandong, Preangerlanden), die blijk- 

 baar door menschenhanden gelijk gemaakt, en door omgangen in eenige boven elkander gele- 

 gen terrassen veranderd; een vorm, voegt hij er bij, die ons doet denken aan de tempel-ruïnen 

 waarvan Boro-boedoer de hoofdtype is. 



Ook daar had misschen de natuur voorgearbeid, en hoe gemakkelijk moesten zij er nu toe? 

 komen, om, daar de bergtop er zich zoo bijzonder vooreigende, omgaande terrassen of breede trap- 

 pen te vormen, waarover ze opklommen naar het geëffend boven-plateau , waarop de berggod 

 of geest geacht werd neder te dalen en zich te verkwikken aan den geur hunner offers en gebeden. 



