270 



De lezer heeft het reeds meermalen met ons gezegd, de Padjadjaran-type is wel een zeer ne- 

 derige type. Zij bevat beelden en beeldjes, naauwelijks met die namen te noemen, daar zij 

 niet meer zijn dan steenen, waaraan men ruw den vorm van een hoofd, een gelaat, armen en 

 beenen heeft gegeven. Het zijn teregt eerste ruwe proeven van beitelwerk te noemen. 



Wij hoorden, dat velen niet meer zijn dan halfsteen, half hoofd; dat anderen slechts een oor 

 of een arm hebben; dat de hals slechts een inkeeping is, die het hoofdgedeelte van den overi- 

 gen steen scheidt; dat sommigen met het hoofd slechts armen en handen hebben, de laatsten 

 onder de kin zamengevoegd; dat het gelaat soms zoo flaauw is aangediend, dat het naauwelijks 

 te onderscheiden valt, of dat oogen en mond slechts door een gebogen streepje zijn geteekend; 

 dat de armen soms in zeer onnatuurlijke, in cirkelvormige houding op de borst zijn gebeiteld; 

 dat het ligchaam in even onnatuurlijke houding tusschen de met gebogen kniën opgetrokken 

 beenen is doorgezakt; dat armen en beenen nooit los van den steen, maar steeds daarop en ge- 

 woonlijk met onzekere en smalle lijnen zonder eenige proportie tot het geheel zijn gebeiteld. 



Hun meest gewone voorstelling is, de handen zamengevoegd onder de kin, als in biddende 

 houding opgeheven, of wel de armen om de opgetrokken kniëen heengeslagen, in welke houding, 

 waarbij de gelaatsuitdrukking ook bijzonder past, zij minder van de voorstelling vaneen mensen 

 dan van een aap hebben. Sommigen hebben iets bijzonders: zoo bijv. de langwerpige steen 

 van Artja-domas met drie aangezichten; de voorstelling, ook daar gevonden, van eene vrouw met 

 een kind, insgelijks te Pasir Aki-aki in Koeningan (Cheribon); dat beeldje met een pad op den 

 rug te Lengo Galoeh (insgelijks Cheribon); dat beeldje met olijfants-snuit te Tjandi (Bantam) en 

 ook te Artja-domas. Aan beide beelden van den berg Tjitatapa, te Malamboeng (Preanger) 

 gezien, was het sexuale masculinum zigtbaar. 



Over het algemeen zijn de exemplaren dier type grooter in de Preanger dan in Buitenzorg. 

 Sommigen zijn beter gebeiteld dan anderen, en ook in hun geheel gegeven. Zij blijven echter 

 toch altijd ruwe werkstukken van een volk, dat nog in barbaarschen toestand, zonder eenige 

 kunstontwikkeling, voortleefde, maar verlangde om, nevens vereerde steenen , ook vereerde beel- 

 den op zijn heilige plaatsen te bezitten, en nu beproefde, wat het in dat genre leveren kon. 

 Na meerdere proeven en worstelingen van hun zoogenaamde kunst kwamen zij er voorzeker 

 eindelijk toe om de aangegeven zittende ineengekrompen houding voor hun hoofdtype te kie- 

 zen, en daarmee was hun ideaal bereikt, waarboven zij op hun standpunt zich niet konden noch 

 wilden verheffen, waarbij zij gedurende wie weet hoevele eeuwen aan zich zelf overgelaten 

 bleven. Een verschijnsel trouwens, dat wij, in het algemeen gesproken, in alle kunsten en we- 

 tenschappen van weinig of half-bescliaafde volkeren terugvinden, wier typen eindelijk door 

 het dikwijls eeuwen oude gebruik zoo voor hen geijkt, geheiligd zijn, dat zij die als de alleen 

 ware en schoone beschouwen, daarbuiten van niets anders willen hooren of weten, en die 

 niet dan zeer moeijelijk, niet dan na grooten tegenstand, met beteren, hun door vreemdelingen 

 van hooger beschaving later gebragt, verwisselen. 



Wij vonden Padjadjaran-beel den in Buitenzorg en ook in Cheribon, nog verder op den Slamat 

 in Tagal. Wij gaven hun den naam van beelden der Padjadjaran-type,, omdat zij, zoo niet uit- 

 sluitend, dan toch zeer voorheerschend worden gevonden in dat gedeelte van Java, 't geen vroe- 

 ger tot het gebied van zijn westelijke rijk, Padjadjaran, behoorde. 



