272 



te betwijfelen vallen, dat de Indische beeldhouwers van verschillende verdiensten waren , dat de 

 een schooner beelden zijner type dan de andere leverde; en aangaande het tweede mogen wij 

 ook gelooven , dat het beitelen van een zoo groote menigte beelden voor grootsche en prachtige 

 bouwwerken, als die van Prambanan, Boro-Boedoer en van elders, de beeldhouwers zoo eenige 

 kunstzin in hen was, en wie zou hun dien, ook in groote mate, durven ontzeggen, van zelf 

 zich moest doen ontwikkelen. 



Maar kunnen wij dit laastste als hoogst waarschijnlijk aannemen, ontegenzeggelijk waar is 

 het, dat in lateren tijd de, hoe hoog dan ook opgevoerde, Hindoe-caucasische type allengskens 

 weer van haar hoogte verviel, zich in zooveel mindere typen, de Modjopahitsche, Javaansche, 

 eindelijk de Balische, verloor. 



Ziedaar de betrekkingen, die bestaan tusschen deze drie typen en de Hindoe-caucasische. 



Dat verval, die vervorming aan haar ging, gelijk wij later omstandig zullen hooren, hand aan 

 hand gepaard met die van de godsdienst. 



We zeiden waarom wij de beelden der Padjadjaran- en Java-type zoo noemden; om dezelfde 

 reden geven wij hun namen ook aan die der Modjopahit- en Bali-type. Vinden wij de laatsten 

 toch oorspronkelijk en alleen op het eiland Bali, de eersten ontmoeten wij ook, zoo niet uit- 

 sluitend dan toch algemeen voorheerschend, in de landen van oostelijk-Java, die vroeger aan 

 Modjopahit onderworpen waren. 



Men meene nu echter niet, dat men die daar alleen vindt; wij maakten er ook kennis met 

 die der Hindoe-caucasische type, waaruit wij voor hen mogen besluiten tot een tijd van voor- 

 Modjopahit-type. 



De beelden der Hindoe-caucasische type noemen wij zoo, omdat ze de Hindoe-caucasische ge- 

 laatstrekken en ligchaamsbouw vertoonen, hoewel op dat gelaat voor verscheidenen wel wat 

 af te dingen valt, evenzeer als op het slanke en losse van ligchaamsvorm, zoo echt Hindoe- 

 caucasisch, van hen, 't geen we aan mindere kunstvaardigheid der beitelaars, ook verval van 

 kunst, zullen moeten wijten. Deze beeldentype, hoewel ook verre daarbuiten verspreid, heeft 

 haar hoofdzetels in midden- Java gehad, waar Boro-boedoer en Prambanan's ruinen dit nog ge- 

 tuigen. Wij mogen nevens deze hoofdzetels ook nog andere uitgangspunten of zetels van haar 

 in oostelijk-Java aannemen: Panataran, Singo-Sari, Toempang, elders, waar wij ruïnen ontmoet- 

 ten, die ongetwijfeld getuigen, dat zij de stichting en het werk van Hindoe's zijn. 



Keeren wij thans terug tot de beelden der Java-type. Gelijk wij zeiden, vonden we die over 

 geheel Java op verspreide plekken. Wij noemden die type ook een vervorming der Hindoe- 

 caucasische. Zij is daarin, nog wel in een en ander duidelijk te herkennen, als verloopen. Dit 

 springt ó*ns aanstonds in de oogen, als wij denken aan de godenbeelden in het hoogland van 

 Bandoeng gevonden, waar wij Ganesa's vonden met twee armen, ruw gehouwen, bijnazonder 

 de minsten van de gewone versierselen van den vierarmigen Ganesa, die in het Hindoe-pan- 

 theon zoo velen op Java voorkomen. Zij missen ook zijn kroon en insignia. Zoo ook de twee 

 Ganesa's voor het residentie-huis van Pekalongan, beide met twee armen slechts, de eene met 

 vrouwenborsten, de andere met beide handen het uiteinde der regt voor het ligchaam neder- 

 hangende snuit gevat houdende. Beiden, ook in sculptuur, zoo verre beneden die der Ganesa's 



