273 



van erkende Hindoe-caucasische type. Nog een Ganesa met vrouweborsten vonden wij aan de 

 vijverkom van Banjoe-biroe nabij de hoofdplaats Pasoeroean. Tot die Ganesa's behoort ook die, 

 welke wij op Soekoeh in den smids winkel in basrelief zien voorgesteld, staande met twee armen, 

 beide handen tegen elkander gelegd, den snuit opgeheven, zonder eenige insignia en ornamenten 

 behalve iets van een kroon. Zulke beelden, omdat wij er nog altijd duidelijk een Ganesa in 

 herkennen, toch nog tot die der Hindoe-caucasische type te brengen, ware ongetwijfeld te veel 

 gevergd. De beitelaars dier type kunnen ze onmogelijk zoo slecht gehouwen, zoo geheel ver- 

 vormd gegeven hebben; zij moeten, gelijk we zeiden, het werk zijn van Javanen, aan zichzelf 

 overgelaten: van Javanen, wier kunstvaardigheid niets is in vergelijking met die hunner voor- 

 gangers, en in welke de Hindoe-caucasische traditie zich nog wel niet verloren heeft, maar 

 toch zoo verwaarloosd en vervormd voortleeft, dat hun beelden, van een in velen zoo geheel 

 verschillende voorstelling en van zoo slechte uitvoering, terecht kunnen geacht worden tot een 

 andere type te behooren, die Ave het meest eigenaardig de Javasche mogen noemen. 



En wat hier van onze Ganesa' s is gezegd, moge tevens als algemeene regel van beoordeeling 

 gelden voor alle beelden uit het Hindoe-pantheon, ons door Java's Hindoe-caucasische type ge- 

 geven, als ze ons ook, en waar ook, in exemplaren zoo vervormd en zoo slecht uitgevoerd wor- 

 den gegeven. 



Tot nadere bepaling van dezen regel voor verscheidene beelden moeten we echter herhalen, 

 wat wij vroeger schreven : wij bevinden ons hier als op de grenzen , waar beide typen in haar 

 uiterste rigtingen elkander ontmoeten. Maar daarom ook juist, gelijk steeds in zulke gevallen, 

 is de grenslijn niet overal als bepaald gemarkeerd aan te wijzen, al mogen ook beide typen zich 

 aanstonds in haar bepaalde representanten als geheel verschillend en door een breede kloof 

 gescheiden doen kennen. 



Maar het zijn niet alleen vervormde en slecht uitgevoerde beelden uit het Hindoe-pantheon, 

 welke wij tot de Java-type brengen ; ook vele andere, welken daarin geen plaats kon aange- 

 wezen worden: voorzeker scheppingen van Javaansche verbeelding, van het later steeds meer 

 van het oorspronkelijk op Java gebragte Hindoeïsme vervallend en vervreemdend volksgelaat. 



Voor genoemde godenbeelden was het een vervormen van hun oorspronkelijke voorstel- 

 ling, geboren uit een zich allengskens verliezen der Hindoe-traditie omtrent hun karakter 

 en beeld. Maar daarbij komen, zoowel voor hen als de andere, nog de volgende algemeene 

 kenmerken. In de eerste plaats slechte uitvoering der beelden; verwaarloozing der propor- 

 tiën; sommige deelen des lichaams, vooral de voor het lichaam geslagen beenen en voeten, 

 niet afgewerkt, slechts in algemeene omtrekken gegeven; het geheel der bewerking steeds 

 zooder eenige kunst vaardigheid, slordig, ruw uitgevoerd. Verder dat ze van een veel zach- 

 ter steensoort zijn gehouwen dan die der Hindoe-caucasische type. Bezigde men voor deze 

 steeds trachiet, voor die van onze type kozen ze een soort van kalk- of zandsteen, ook waar- 

 schijnlijk meermalen een leemaarde of steensoort, die, bij het opgraven kneed- of snijdbaar, 

 later aan de lucht blootgesteld in zekere mate verhardde. — Ook afwezigheid van arm-, 

 hals-, been-, borst- en buiksieraden , waarmee de beelden der Hindoe-caucasische type steeds 

 zijn aangedaan, en die der Modjopahitsche gewoonlijk zijn overladen. Dragen die van onze 



35 



