274 



type ze, dan slechts zeer weinige, en hoogst eenvoudig, zonder bewerking, meestal glad. — 

 Insgelijks hoekige vormen des ligchaams en der leden, het tegendeel van 't geen wij bij de 

 beelden der Hindoe-caucasische type zien, die dikwijls schoone afgeronde vormen vertoonen. — 

 Daartoe moeten wij ook brengen voor menschen de sarong-dracht, ook haardracht, welke bij 

 verscheidenen aanstonds aan die der tegenwoordige Javanen herinneren. Verder dat de beel- 

 den alle twee-armig zijn. 



Gelijk de Padjadjaran-type een oorspronkelijke is, zoo is de onze, zoo als wij meenen vol- 

 doende in verscheidene beelden aangetoond te hebben, een afgeleide, en wel door vervorming 

 en verval van kunst. De eerste, vóór-Hindoe-caucasische , zegt ons, hoe weinig de zoogenoemde 

 Polynesische beschaving, gelijk wij dat trouwens ook van andere eilanden des Archipels we- 

 ten, in dat opzicht ook voor Java gaf; de laatste, na-Hindoe-caucasisch , legt almede een on- 

 gunstig getuigenis af van den bewoner van dat eiland, van zijn eigen beschavingskracht. 

 Aan zich zelf overgelaten, steeds meer en meer van den Hindoe-invloed verstoken, in plaats 

 van zich staande te houden, van op eigen beenen voort en verder te gaan, verviel hij allengs- 

 kens van het hooge standpunt der sculptuur, door hem ingenomen, tot die laagte, waarin ons 

 de beelden der Java-type hem te aanschouwen geven. Ten onrechte beschuldigt men het Moham- 

 medanisme, den kunstzin van Boro-boedoer en Prambanan in den Javaan verstikt te hebben: 

 die had zich reeds lang in hem verloren, voor het zijn halve maan aan Java's strand kwam 

 planten. Twijfelt gij misschien nog, omdat gij, verzot op de bekende wijs, het liedje, zoo 

 lang gezongen, gaarn nog langer zoudt blijven zingen? Welnu, ga, zie en overtuig u dan 

 op Bali van de waarheid mijner woorden. Daar heeft het Mohammedanisme dan toch wel nooit 

 het Hindoeïsme ook zelfs maar een haar op 't hoofd gekrenkt; en wat is er over van Boro- 

 boedoer's en Prambanan's beelden-schoon in de onnatuurlijke poppen, vaak gedrochtelijke monsters, 

 die ge daar slechts kunt zien? Wij gaven de algemeene kenmerken der beelden van de Java- 

 type, en daaraan zijn ze te herkennen. Daaruit blijkt ook, dat die type zich niet opzettelijk 

 en naar bepaalde regelen heeft vastgesteld; integendeel, dat zij geheel lijdelijk, en, om die 

 woorden te gebruiken, zonder wil noch bewustzijn is geworden als een kind van gods- 

 dienstverval, van vergeten en verwaarloozen der Hindoe-traditie en bijkomende Java-invloeden 

 van tijd en plaats. Daaraan dankt zij dan ook haar kenmerken, maar daardoor moet er, 

 ook bij onderlinge overeenkomst, ook groote verscheidenheid van haar beelden bestaan, welk 

 laatste aanstonds blijkt uit een vergelijking der beelden van 's Genootschaps Museum, den 

 vogelberg van Tjampea, van Bandoeng, Soekoeh, Berbek, Banjoewangi, elders. Voor Soekoeh 

 springt dit vooral in het oog. Men vindt er gevleugelde beelden, waarvan twee vogelklauwen 

 voor voeten hebben, en een met een langen snavel. 



Men kan zeggen, dat de Java-type zich vooral te Soekoeh en het naburige Tjeto een bree- 

 den zetel heeft gekozen. Daar toch geeft zij ons ook basreliefs, inscripties en dierenbeel- 

 den, alles in haar genre. Daar zien wij ook niet alleen de kris bij enkele beeldjes, geheel 

 vreemd voor die der Hindoe-caucasische type, maar ook een smidswinkel, waarin verscheidene 

 krissen gereed als te koop zijn gesteld. 



