279 



het in de onmiddellijke nabijheid gelegen Mendoet, met de tempels onder den algemeenen 

 naam van die van Prambanan bekend, aan de andere zijde van den Merapi, waartoe wij ook 

 die op de aangrenzende landen van Soro Gedok en Tandjoeng Tirto gelegen moeten brengen. 



Vooral zijn daar de Boedha-beelden, als die van Boro-boedoer, Mendoet en Plaossan, de 

 representanten bij uitnemendheid van onze type. Ook de Doerga, Ganesa en Resi, die wij in de 

 zijkamers van den hoofdtempel der Loro-djonggrang-groep vonden, behooren daartoe. Indien wij 

 er van de laatste niet meerdere vonden, het zal wel te wijten zijn aan het berooven der tem- 

 pels van hun beelden, hetgeen daar vooral op groote schaal in praktijk werd gebracht. Hoe- 

 veel heeft alleen Engelhardt vandaar doen wegvoeren, en hij was slechts de eerste van vele 

 anderen, die zijn voorbeeld volgden. Maar altijd zijn, gelijk op Boro-boedoer zoo groote menigte, 

 ook daar nog op andere tempels, vooral op die van Kalassan en Tjancli Sewoe, basrelief-beelden, 

 die wij deden kennen, overgebleven, om nog voorde Hindoe-caucasische type der beelden, welke 

 binnen stonden, voldoende te getuigen. Zoo ook het ornamentwerk op alle tempels daar, ook 

 vele joni-pedestals, zoo keurig en uitvoerig bebeiteld, die we in de verzameling voor het land- 

 huis Tandjoeng Tirto aanwezen. De beelden, nog overig bij de ruïne van Sin gosari, de zoo schoon 

 gehouwen Ganesa met de nandi en beide wachters, met hetgeen nog in een zijkamer ligt, en 

 andere vandaar reeds ontvoerd, zijn ons voldoende borgen, dat die plaats in het oosten ook 

 een verdienstelijke zetel van onze type was. 



En ditzelfde getuigen voor Toempang ook de eenig schoone kleine Boeddha's, benevens de an- 

 dere staande beelden, die wij daar vonden, met zijn basreliefs. Ook Panataran legt daarvan 

 voor zich getuigenis af in zijn beelden en basreliefs. Insgelijks mogen wij hier de Diëng-beel- 

 den noemen, en die verder in de residentie Kadoe, in tempels of afzonderlijk verspreid , worden 

 gevonden. Ook die van den Oengaran, van Selo-katon en elders, die we in onze beschrijving 

 deden kennen. 



In de volgorde, waarin wij zoo even genoemde tempels gaven, hebben wij ook getracht in 't 

 algemeen de volgorde te geven van de verdiensten der beelden , daar of in hun omtrek gevon- 

 den. Maar, evenzeer als daarop uitzonderingen zijn te maken, is het ook waar, dat nog elders, 

 waaromtrent de beschrijving in ons eerste deel den lezer kan inlichten, goede beelden van 

 onze type worden gevonden. 



Ja, 't is er verre af, dat alle beelden onzer type van gelijke verdiensten zouden zijn. Alleen 

 een nauwkeuriger in te stellen vergelijking, dan ons mogelijk was, zou dat verschil volledig 

 in alle bijzonderheden kunnen aanwijzen. Maar dat verschil komt zelfs voor op dezelfde plaatsen , 

 ja in dezelfde tempels. Zoo zijn de basreliefs van Boro-boedoer van verschillende verdiensten. 

 Eenige van hen zijn zeer boven de overige te roemen, en andere weer doen hun beitelaars 

 weinig eer aan. Men kan in het algemeen zeggen, dat de meerdere Hindoe-caucasische ge- 

 laats-type steeds met den slanker vorm, de meer natuurlijke en ongedwongen houding des beelds 

 en smaakvoller versiering gelijken tred houdt. Naarmate de eerste zich verliest, verliezen zich 

 ook de andere. Het natuurlijke, onged wongene en de golvende lijnen gaan onder in stijve, 

 plompe, hoekige vormen. Gelaat, armen, beenen, handen, vingers en toonen zijn niet meer of 

 nog slechts weinig die der beelden van onze type, moge ook nog het beeld om zijn karakter en 



