303 



geten, ook waren ingedommeld, zoodat zelfs een man als Valentijn hen niet kon wakker schud- 

 den; dat die van nog veel vroegeren tijd, bijv. zij, welke met hun oude godsdienst voor den Islam 

 van Java naar Bali uitweken , het daarom toch even goed wisten als de tegenwoordige Javanen. 

 Hun toch moest, met de godsdienst, ook de geschiedenis hunner voorvaderen , de Babad, boven 

 alles dierbaar zijn. Hier geeft Friederich ons het antwoord. In zijn //Babad of historische op- 

 stellen" (van Bali) ook geen woord van 't geen wij in de Babad's van Java lezen , wel een en 

 ander daarmee in strijd, gelijk wij later zullen hooren. Ook wij hebben op onze reize over Bali 

 niets van zooveel, als de overlevering ons van Java's vóór-Islamschen tijd verhaalt, kunnen ver- 

 nemen, noch zijn Babad kunnen terugvinden. 



Wij mogen het er daarom, tot degelijke bewijzen het tegendeel staven, voorhouden, dat hetgeen 

 men mij te Solo zeide, waarheid is: eerst gedurende de regeering van Pakoe Boewono II is de 

 Babad van Java geboren. Er zullen misschien wel in den Hindoe-tijd en lang vóór Pakoe Boe- 

 wono II zoogenaamde historische geschriften of kronijken zijn geweest; maar, op zich zelf reeds weinig 

 te vertrouwen, moeten zij ons, indien ze ook aandeel aan de samenstelling der overlevering of Ba- 

 bad hadden, nog meer verdacht voorkomen, nu ze later bovendien nog leden van den invloed 

 van het Islamisme en der verschillende Babad-schrijvers met hunne heeren, wier blinde en on- 

 derdanige schrijvers en slaven ze waren, en zich daarin uit luim of belang alle mogelijke vrij- 

 heid veroorloofden. 



Slaan wij nu nog een blik op die vóór-Islamsche Babad-beiïchten der Javanen. Wat behel- 

 zen zij? Eene naamlijst van goden en vorsten, hier en daar afgewisseld door verhalen van on- 

 beteekenende gebeurtenissen, voor de geschiedenis van een rijk. Aan het hoofd van die goden- 

 en vorstenlijst plaatsen zij koran-personen. Van hen, menschen of profeten, gelijk zij ze noe- 

 men, laten ze die goden, hindoe-goden, die vorsten-helden uit de Mahabarata of van elders ge- 

 leend, afstammen. 



Verder overal strijd in de verschillende opgaven, waarvan toch een ieder de zijne een ware 

 geschiedenis of kronijk van Java noemt. Strijd, vreeselijke strijd vanpersonen, rijken, eeuwen; 

 en te midden van dien strijd gaan onnoozele vertelseltjes en verbazende wonderverhalen hand aan 

 hand, om de vertooning van het kinderspel nog fraaier te maken. Men herinnere zich slechts, 

 wat Raffles ons geeft , uit verschillende bronnen samengebracht in verschillende opgaven, die nog 

 wel alle de namen van de geleerdste en aanzienlijkste inlanders als schrijvers samenstellers 

 dragen. Men denke slechts aan zoovele verhalen, nog later gegeven. Zouden we iets voor de 

 geschiedenis van oud-Java missen, indien wij die verhalen misten? Eenige historische namen, 

 maar in het onbepaalde uitgesproken, op de golven der zee van gedurig strijdende verdich- 

 ting wild omgevoerd; verder een maalstroom van fabelen en fantasiën, in wier diepten mis- 

 schien nog hier en daar het wrak van eenig historisch feit ligt gezonken, maar reddeloos verloren, 

 ziedaar alles, waarvoor wij meenen, de vóór-Demaksche, de vóór-Islamsche traditie te moeten 

 danken. Lees ze eens aandachtig, die verhalen over den strijd van Watoe Goenoeng en de go- 

 den, over Adji Saka, Djaja-baja, Kandia wan, Dewa-koesoema, Pandji Koeda Lalean, en wat 

 ze ten slotte behelzen over de opkomst van Padjadjaran en Modjopahit; en gij zult moeten ein- 

 digen met de verklaring: weten wij van elders niets omtrent de vroegere eeuwen van Java, 



