305 



opgericht te hebben, nog een, tweede en zoo machtig, in het verre Padjadjaran te stichten , en 

 niet minder vreemd, dat het blijkens zijn bouwvallen ook kunstrijke Djenggolo het moederrijk zal 

 geweest zijn van het nog zoo onbeschaafde Padjadjaran. 



Dat Padjadjaran, in dien verwijderden hoek, achter zijn hooge bergen, zonder betrekkingen met 

 het buitenland, zonder kunst, ligt al zeer ongelukkig als middenrijk tusschen Djenggolo en Mo- 

 djopahit, beiden vol kunst, bekend, geroemd, ook machtig naar buiten. Bovendien mogen wij wel 

 vragen, wat werd er van dat ongelukkige Djenggolo gedurende het lange tijdsverloop tusschen 

 Koeda Lalean's vlucht van daar en Browidjojo's komst als de stichter van een nieuw rijk in die 

 streken? Dat rijkbevolkte, ontwikkelde en uitgestrekte oostelijk Java zal gedurende dien tijd 

 toch wel niet van den aardbodem zijn verdwenen? Vreemd, dat de Javaansche geschiedenis ons 

 daarvan niets verhaalt, terwijl ze tegelijk omtrent andere gebeurtenissen, nietig en onbeduidend, 

 zoo bijzonder goed schijnt ingelicht. Maar zij is zoo geoccupeerd om ons het verband tusschen Djeng- 

 golo en Padjadjaran en wederkeerig tusschen Padjadjaran en Modjopahit heel duidelijk te maken, 

 dat zij er zelfs niet aan denkt, wat leelijken flater ze daarmee begaat, en ons een blik in de kaar- 

 ten van haar verdichting laat slaan. Herinneren wij ons nu nog hetgeen wij in enkele trekken 

 vroeger aanstipten, hoe slechts geringe kennis van het oostelijk en westelijk Java ons leert, dat 

 de volken van beide deelen sedert de vroegste tijden steeds en streng van elkander gescheiden 

 moeten geweest en gebleven zijn, dan zal de lezer, dunkt ons, gevoelen, dat wij niet zonder 

 vele en groote redenen er toe kwamen om ons de bestreden ....[?] Djenggolo heeft Padjadjaran, 

 Padjadjaran heeft Modjopahit gesticht. Of zou dit laatste ook niet een zwaar gewicht in de 

 schaal werpen? Twee volkeren, zoo onderscheiden van elkander in naam en taal en voor- 

 komen en beschaving en zeden en gewoonten, zouden, en dat nog wel in tijden, toen het geens- 

 zins zoo gemakkelijk was, maar zijn groote en vele bezwaren had om van het Oosten naar het 

 "Westen en van het "Westen naar het Oosten te trekken, in zoo nauwe betrekkingen tot elkan- 

 der gestaan hebben? De overlevering eischt daarin_meer, dan wij bij nadenken in redelijkheid 

 gelooven kunnen. 



En nu spreken wij er nog niet van, hoe de oorzaken en omstandigheden van beide stichtingen 

 van Padjadjaran en Modjopahit, gelijk ze worden verhaald, zoo beuzelachtig als ongerijmd, maar 

 al te zeer het merk der verdichting op 't voorhoofd dragen. Bovendien is het waar, dat tradities 

 in het Westen niets van die betrekkingen weten ; dat het Westen het verhaal daarvan in later 

 tijd wel uit het Oosten zal overgenomen hebben ; dat de zoogenaamde geschiedschrijvers allen door 

 één geest zijn bezield, allen één hoofddoel boven alles in hun verhalen beoogen : om namelijk de 

 rijken en dynastiën van hun eiland, verdicht of bestaan hebbende, aan elkander te schakelen, 

 alles in majorem gloriam van die rijken en dynastiën. Dat in vroegere eeuwen in het Westen en in 

 het Oosten van Java vorsten geregeerd hebben, onafhankelijk van, misschien ook vreemd aan 

 elkander, dat gelooven wij, maar geenszins wat de Babads ons verhalen. 



En wat zullen we zeggen van de rijken en vorsten, die vóór Padjadjaran en Modjopahit volgens 

 de Javanen op hun eiland bestonden ? Wij moeten daarover een onherroepelijk vonnis des doods 

 vellen. Nooit hebben zij of hebben zij zoo bestaan. De verschillende opgaven geven verschillende 

 namen; de rijken en vorsten, door de eene genoemd, worden door de andere niet gekend; het- 



39 



