307 



De Oosterling, de Javaan wil geen geschiedenis. Hij schrijft niet om de waarheid te melden , 

 maar om zijn verbeelding te laten spelen. Hij leest niet om geleerd; maar om vermaakt te 

 worden. 



Dat zegt ons de Babad als van gisteren nog. Dipo Negoro, tot 1830 hoofd van den op- 

 stand op Java, treedt zelf ons daaruit reeds tegen in de wolken van het bovenaardsche, 

 goddelijke gehuld. Daar staat hij, omringd door honderden van vijanden, op het punt om zoo 

 gegrepen te worden; maar hij roept zijn wondermacht te hulp, en zie, zij baant hem een 

 open en ongedeerden weg door het midden der machtelooze vijandenschaar, die verstijfd hem 

 moet laten voorbijgaan, zonder zelfs een vinger tegen hem te kunnen opheffen! Op een anderen 

 tijd heeft hij gebrek aan kanonnen; hij laat eenige klapperboomen vellen, overdekt ze met een 

 wit laken, bidt met zijn priesters, het laken wordt weggenomen, en zie, de stammen , in mooten 

 gezaagd, zijn in zoovele stukken van het schoonste kaliber herschapen. Hij behoeft raad; in 

 hetzelfde oogenblik wordt hij, door de lucht heen, naar het zuider-zeestrand, naar den grooten 

 geest van het Zuiden gevoerd, om na gehouden bijeenkomst aanstonds weer thuis te zijn en 

 te handelen. Hij wil in Mekka bidden. Tegelijk met zijn wil is ook zijn persoon daar, en ten 

 bewijze dat hij er is geweest, brengt hij een baksel mede, nog rookende van den warmen oven 

 te Mekka. 



Daarom, toen wij zoo even zeiden: eindelijk staan wij op historischen bodem, bedoelden wij 

 geenszins den grond, slechts door de Babad' s gewonnen, maar dien grond vooral onder het licht 

 der berichten van gelijktijdige Europeesche schrijvers. 



De Babad vangt aan met verdichting, om eerst zeer laat te vervolgen met waarheid en verdich- 

 ting. Hij werd in Islamschen tijd samengesteld. Wanneer? Wij zeiden het reeds; en daar hij 

 ons omtrent Demak, Padjang en de stichting van Mataram nog maar weinig geschiedenis geeft, 

 tevens nog zoo rijk met verdichting doorweven, meenen wij daarin nog een nader bewijs 

 te zien, dat men eerst onder Pakoe Boewono II begonnen is, hem, gelijk wij hem thans ken- 

 nen, te schrijven. 



De eerste Islamsche rijken waren niet van langen duur. Java was nog niet van zijne he- 

 vige schokken en staatsberoering bekomen, bleef daarbij nog langen tijd in onrust en strijd. 

 De vorsten en hun onderdanen werden er te zeer door bezig gehouden. Ook het schrijven 

 van jaar- of geschiedboeken was nog iets geheel nieuws. Met de verwaarloozing der beoefening 

 van de Kawi-taal, gelijk de daaruit voortgevloeide onkunde dier taal der tegenwoordige Javanen dit 

 uitwijst, zal, als gevolg daarvan, ook wel die der A^roegere geschiedenis langen tijd zijn gepaard 

 geweest. Bovendien mochten ze wel meenen, die nieuw bekeerde geleerden , dat het verre bene- 

 den hen was, zich nog met dien ouden heidenschen tijd te bemoeien, verklaarden zij dien 

 dood in het vuur van hun ijverend geloof. Toen men later de pen opvatte, was steeds meer 

 van het vroeger gebeurde vergeten. Fantasie en verdichting zaten bovendien voor bij de sa- 

 menstelling der vorsten-geslachtlijsten en zoogenoemde geschiedenis van den ouden tijd. Wat 

 hun tijd betrof, moeten de Babad's, in weerwil der dichterlijke inkleeding, van zelf meer ge- 

 schiedenis bevatten. 



Dat de Javaan zijn geschiedenis zoo en niet anders schrijft, is zoo natuurlijk als waar. Wij 



