42 



kenis en door vermenging, de eerste met het Tooeoenboeloeseh en het Tooeoenseasch, de drie 

 laatste met het Tooeoenboeloeseh, Tooeoenpakewasch en Mongondooesch thans zeer verbasterd. 

 Het Tooeoenboeloeseh, dat in algemeene spraakkundige ontwikkeling op den voorgrond staat 

 behoort naar mijne meening als het oorspronkelijk dialekt van de Minahasa te worden aangemerkt. 



Onder de inheemsche bewoners (1) van het landschap, gelegen tusschen de Minahasa, de Pa- 

 sisir Bolaang en de landen Bolaang-Oeki en Holontalo treft men het Mongondooesch aan. 



Het Bolaangosch wordt thans gesproken (2) in de aan de noord-westkust van Selebes liggende 

 rijkjes Bolaang-Oeki (3), Bintaoena (4), Andagile (5) of Kattinggola, mede te Molibagoe, een land- 

 streek in de bogt van Tomini en onder Bolaang-Oeki ressorterende; alsook in de negorijen, 

 langs de noordkust van Mongondooe (Pasisir Bolaang) gelegen. De Bolaangos waren vreem- 

 delingen, die door de Tooeoenseas van het eiland Lembeh, vroeger Poenten, nu Roemojaporong 

 genaamd, alwaar zij zich het eerst gevestigd hadden, verdreven werden en van daar onder aan- 

 voering van Intoe-intoe herwaarts kwamen. 



Het Kaidipansch wordt, behalve in het landschap van dien naam, ook in het rijkje Bolaang- 

 Itam (6) gesproken. Even als de Bolaangos behoorden de Kaidipaners en Bolaang- Itamers 

 niet tot de oorspronkelijke bewoners van Selebes. Volgens overlevering kwamen hunne voor- 

 vaderen, aangevoerd door zekeren Lantioena van Kalidoepa, een thans verzonken eiland, zuid- 

 westelijk van Boetoen gelegen, en vestigden zich met voorkennis en toestemming van Moka- 

 poeg, die het bewind over Mongondooe voerde en van Molié' en Tidoehoela, de toenmalige op- 

 pervorstinnen van Limoetoe en Holontalo, te Boentoedooe, eene plaats in de nabijheid van 

 de tegenwoordige negorij Kaidipan. Toen ter tijde hadden zij een eigen taal; doch na de schei- 

 ding van dezen stam in twee afzonderlijke deelen, later Kaidipan en Bolaang-Itam genaamd, 

 alsmede na de vermenging met de Mongondooërs, Limoetoeërs en Holontalezen is deze dusdanig 

 verbasterd, dat men, volgens het beweren der meest ervaren en geloofwaardige inlanders, 

 daarvan in het tegenwoordig dialekt geene sporen meer aantreft. 



Beöosten kaap Kandi of Tandjong Dako wordt het Boeoolsch gesproken , in het landschap van 

 dien naam, welks bevolking (7) te zamen gesteld is uit eene vermenging of ineenstelting van Ho- 



(1) Ten bedrage van p. m. 30,000 zielen. 



(2) Onder eene bevolking van p. m. 6000 zielen. 



(3) Bolaang -Oeki beteekent cle Bolaangos van den inham; OeJci, bogt» inham. 



(4) Bintaoena of Bintaoela, de inlandsche naam van de Callophyllum [Sulatri?]. 



(5) Andagile beteekent, als dwazen, als dolenden; doordien deze volkstam in vroegeren tijd herhaalde malen 

 van de eene plaats naar de andere toog. 



In een der oude Katünggolasche zangen treft men ODder anderen een koepiet aan, luidende: 

 Anda,gïle 

 Bonopile 



Nong katina l-ajoüle ; d. i. vrijelijk in het Nederduitsch overgezet, de dolenden zijn tot inkeer gekomen en 

 hebben eindelijk een vast verblijf gekozen. 



(6) Onder eene bevolking van p. m. 3000 zielen. 



(7) Ongeveer 2000 zielen bedragende. 



