44 



de hoogvlakte van Dogoe-dogoe wordt door de aldaar aanwezige stamvolkeren (1), met name 

 To Sigi, To Lindoe, To Mesoa, To Pakoeli, To Koelawi en To Bada (2), van de Alifoeroe-tong- 

 vallen, bekend onder de namen Tiara, Moma, Tado, Idja en Daamana gebruik gemaakt. 



Onder de oorspronkelijke Alifoeroe-bevolking (3) van het landschap, dat gelegen is tusschen 

 Saoesoe en Todjo (4), en vervolgens begrensd wordt, ten westen door To Bada en Kaili, ten 

 zuiden door Loewoe en ten oosten door To Mori en To Boenkoe, treft men het Pososch (5) of de 

 Baree in verschillende wijzigingen aan. De Pososche Alifoeroe worden ook wel To Ragi ge- 

 naamd, naar eene hoofdnegorij in het binnenland. 



In de landschappen Todjo (6), Bongkaen Ampanan (7), gelegen ten oosten van Poso en ten wes- 

 ten van Tandjong Api, vindt men onder de aborigines een tak van de Baree, of het Todjosch 

 dialekt. Langs de stranden heeft de Boeginesche taal eenen overwegenden invloed verkregen. 



Het Loeinansch wordt door de eigenlijke Alifoeroe-bewoners beoosten Tandjong Api gespro- 

 ken. Dit landschap (8) behoort sedert 1854 tot het gebied van Ternate. 



Op de Tooehia of zoogenaamde schilpad-eilanden bezigen de inheemsche bewoners (9) de 

 Boebonko of Tooehia taal. Door de Boegies en andere vreemdelingen naar de binnenlanden 

 verdrongen, woont deze van Loeinan overgekomen Alifoeroe-stam, thans afgezonderd in de bos - 

 schen verspreid. 



Toen in de tweede helft der vorige eeuw de O. I. kompagnie niet meer bij magte was haar 

 gezag in de Tomini-landen te handhaven en de posten te Lamboenoe en Pahigi werden opgehe- 

 ven, kwamen de sluwe Mandaren en Kailiërs zich in deze streken vestigen en vermengden zich 

 met de kinderen des lands. Onder hunne afstammelingen (10), die thans de kuststreken van 

 Tomini en Pahigi bewonen, treft men het Tomini-Mandarsch en Tomini-Kailisch aan , in welke 

 talen, ter aanvulling dezer bijdrage, eveneens opstellen zijn vervaardigd. 



(1) Die geschat worden p. m. 24,000 zielen te bedragen. 



(2) De kollektieve benaming dezer Alifoeroe staramen is To pantoe noe asoe , dat zooveel zegt als, horiden- 

 vleesch-eters. 



(3) Tellende p. m. 90,000 zielen. 



(4) Toomatodjo, de krachtige, dappere, ook wel scherpe. 



(5) Poso,moposo, breken, in tweeën splijten, doelende op de splijting der bergen , waardoor het meerwater eenen 

 uitweg naar zee heeft gevonden. 



(6) Tusschen Moutou en Tomini men thans bij het meer Bolano eenige negorijen door Todjosche of liever Boe- 

 gische kolonisten bewoond. Hun zielental kan op p. m. 3600, geschat worden. 



(7) Met eene bevolking van p. m. 20,000 zielen. — 



(8) Met eene bevolking van p. m. 10,000 zielen. Loeinan wordt door de aangrenzende volken genoemd Loë- 

 na, vid. moloè', koppensnellen, eigenlijk het stelen van koppen. Volgens mededeeling der inboorlingen wordt het 

 Loeinansch ook in de landschappen Hata, Saloean, Pati-pati en Boalemo of Aaoelhno gebezigd. Voorts treft men 

 den tweeden Selebeschen landtong vervolgende, het Balantasch, Mondonoensch , Toloengkoesch en Tomorisch aan. 



(9) Ten getale van p. m. 2000 zielen. — 



(10) Bij benadering p. m. 2000 zielen. -- 



