RAPPORT 



OVER 



'S COMPAGNIES REGT OP DE GROOTE-OOST, 



DOOR 

 E. DS KLERK, J. E. VAN MIJLENDONK en W. A. ALTING. 



Op den 16 den Junij 1761 werd in Rade van Indië voorgelezen de aparte missive van 25 Mei 

 te voren, waarbij de Ambonsche ministers mededeelden bij geruchte vernomen te hebben, dat 

 de Engelschen voornemens waren binnen de Molukken te dringen en bereids op Salawati, een 

 eiland, gelegen aan den noord- westelij ken hoek van Nieuw-Guinea, post gevat en een fort 

 gebouwd hadden. 



Hoewel dit berigt in het minst niet op eenig onderzoek of op goede gronden steunde, maakte 

 het toch zulken indruk op de toenmaals ook om andere redenen voor de Engelschen zeer 

 beangste leden van de hooge regering, dat zij besloten deze onrustbarende mededeeling in eene 

 geheime zitting nader te overwegen. 



Drie dagen later werd dientengevolge bedoelde missive op nieuw ter tafel gebragt, bij welke 

 gelegenheid de Gouverneur-Generaal van der Parra, te oordeelen naar de notulen van de ge- 

 heime vergadering van den 19 den Junij 1761, een zeer lange aanspraak tot de leden van den 

 Raad van Indië hield, waarin hij zijne gedachten over het postvatten der Engelschen op Sa- 

 lawati ontwikkelde. 



Wegens het onzekere van het feit wenschte hij nadere berigten van Ternate af te wachten, 

 alvorens een definitief besluit ter zake te nemen, maar intusschen alles voor te bereiden om 

 te zijner tijd een zoodanig besluit met volle wetenschap en zekerheid te kunnen nemen. 



Daartoe wilde hij, dat onderzocht zoude worden: 



1°. welke contracten de Compagnie achtereenvolgens met de Oostersche vorsten gesloten had; 

 welk regt en eigendom van vaart, handel, enz., de Compagnie daardoor met uitsluiting van 

 alle andere natiën in die streken verkregen en tot dien tijd zonder ophouden bezeten en uitge- 

 oefend had; 



2°. wat de hooge magten in Europa ter zake of in het algemeen nopens de vaart in Indië 

 overeengekomen waren ; 



3°. welke orders de Heeren Meesters met betrekking tot 's Compagnies privatief regt en ei- 

 gendom in de Oostersche provinciën en tot handhaving van de daarop gegronde uitsluiting 

 van alle vreemdelingen gegeven hadden; wat door de Indische Regering sedert 's Compagnies 



