Ternate, overigheid van Makjan, en die van de overkust van Halmaheira, op den alkoran de 

 novo bezworen, en de observantie van dit en van alle tractafcen, die ooit met de Comp. ge- 

 maakt zijn , beloofd. 



Schoon bij contract van 't jaar 1638, door den koning van Ternate wel beloofd was om alle 

 Ternatanen uit zijne landen in Amboina wonende, naar de Molukken te doen overvoeren, zoo 

 waren aldaar echter nog gouverneurs van wegen gemelden koning gebleven, die niet alleen alle 

 meineedigheid, ontrouw en wreedheid tegen de Nederlanders pleegden, maar ook de Terna- 

 tanen hier en daar tegen de Comp. deden rebelleren, om welke redenen de Comp. met de ge- 

 committeerden van den koning Mandarshah, den 31 sten Januarij 1652 te Batavia nadere voor- 

 waarden sloot, waarbij de koning beloofde, gemelde gouverneurs met de zijnen te straffen, of de 

 Comp. permitteerde zulks te doen, zonder dat ooit een stadhouder in die landen weder gesteld 

 zou mogen worden, maar de plaats, in 's konings naam, door den Nederlandschen Gouverneur 

 bekleed, alsmede, dat de Comp. uit de bevoegde plaatsen gijzelaars zoude mogen medenemen 

 om aan 't kasteel gelogeerd te worden. 



Beloovende de Comp. de continuatie der betaling van 4000 realen van achten, Zijn Hoogheid, 

 voor het houden der vreemdelingen uit zijn land, toegestaan, met nog 2000 realen of zoo veel 

 als de tol van 10 pCt. van de nagelen, daar in de landen gegroeid, bedragen heeft; accorderende 

 de koning daarvoor de exstirpatie en vernietiging van alle nagelen-, noten-, en specerij-boomen, 

 die in zijne landen gevonden worden, en dat de Comp., nadat voormelde nagelen allerwegen zullen 

 wezen geraseerd, in stede van voormelde 6000 realen, aan den koning zal betalen 12000 slechte 

 realen 'sjaars, met nog 500 gelijke realen aan deszelfs broeder en 1500 dito om onder de ingeze- 

 tenen verdeeld te worden, mits de visitatie bevorens geschiede door gecommitteerden, onvermin- 

 derd alle vorige gemaakte contracten. 



Onder de gevlugte ïernataansche overigheid mede die van Dodingo en Gilolo zijnde, werd dezelve 

 den 28 sten Maart 1653 weder in vriendschap der Comp. en gehoorzaamheid des konings aange- 

 nomen, onder belofte om zich als onderdanen te gedragen en gehoorzaam zijn aan den koning, 

 mits niet strekkende tot Comp: prejudicie, zwerende verder, op expresse wil van den koning, 

 om geene uitlanders ooit aan hunne stranden te admitteren, maar met geweld te verdrijven 

 en in de landen van Ternate of Halmaheira nooit noten- of nagelboomen te planten, en de 

 gevonden wordende te exstirperen. 



Gelijke exstirpatie staat de koning van Batjan, bij accoord van 7 November 1653 toe, mits de 

 Comp. daarvoor 'sjaars betaalt 400 realen van 51 stuivers ten behoeve der eigenaars, en aan 

 den koning 100 realen, voor 't gemis zijner geregtigheid, wanneer de koning, nevens zijne on- 

 derdanen van allen eigendom op de nagelboomen renuntieert. 



Alsmede de koning van Makjan, bij een acte van 26 Junij 1655, mits de Comp. daarvoor 

 'sjaars komt uit te keeren 500 rijksd. a 18 stuivers ieder. 



Tot dezen tijd stond de Comp. nog in geen verdrag met den koning van Tidor, uithoofde 

 de Comp. verpligt was den koning van Ternate tegen gemelden koning, die door de Spanjaarden 

 nog overheerscht was, te beschermen, doch in den jare 1657 sloot de Gouverneur Cos eenige ar- 

 tikelen met gemelden koning, schoon alleen bij monde, zoo als toen alles schijnt gecontracteerd te zijn, 



