15 



Wat de Hooge magten wederzijds in Europa dezenthalven, of in 't generaal over 

 de vaart in Indië gecontracteerd en beraamd hebben. 



Wat derhalve de publieke tractaten der mogendheden in Europa concerneert, in zooverre 

 men dezelve oordeelen kan van eenige betrekking op deze gewesten te wezen, zoo komt daar- 

 onder het eerste voor, het beruchte accoord en vereeniging der Engelsche en Nederland sche Com- 

 pagniën, gesloten met approbatie der wederzijdsche Hooge magten, den 17 den Julij 1619, nadat 

 daarover twee conferentiën in de jaren 1613 en 1615 gehouden en vruchteloos uitgevallen 

 waren, waartoe men eindelijk tot wegruiming van vorige differentiën, en opdat de eene 

 Comp: de andere niet kwam te ruïneren, overgegaan is, behelzende de principaalste punten 

 een vrijen en open handel in Oost-Indië voor de beide natiën, het drijven van een algemeenen 

 handel in de specerij-kwartieren, voor l/3 de ten faveure der Engelschen en 2/3 de voor de Neder- 

 landsche maatschappij, en diverse andere artikelen, waarbijvoor de Nederlandsche Comp:, voor- 

 namelijk de souvereiniteit, of het regt der possessie bedongen en voorbehouden is, van de 

 plaatsen, waarvan zij in dien tijd het gebied of het regt van exclusieve contracten had. 



Over de executie van dit accoord al ras eenige verschillen en kwestiën opgekomen zijnde, is 

 hetzelve nader in den jare 1622 geïnterpreteerd en geamplieerd, in dier voegen echter, dat de 

 Nederlandsche maatschappij van haar verkregen souvereiniteit en praeminentiën in de ooster- 

 sche provinciën niets afgestaan heeft. 



Doch de Engelsche gaarne de profitabele vruchten van dit contract willende genieten, doch 

 zich weinig bekreunende om te voldoen aan het onereuse van hetzelve, en daarop in den jare 

 1623 't geval der conspiratie en executie der Engelschen in Amboina exsterende, is dit accoord 

 van korten duur geweest, en sedert genoegzaam ten eenemaal verbroken gehouden. 



Sedert sloot de Nederlandsche staat een tractaat van bestand met den koning van Portugal, 

 den 12 den Junij 1641, in welks tweede artikel gezegd wordt: in Oost-Indië en alle plaatsen en 

 zeeën, gehoorende onder het district van het octrooi, bij de heeren Stalen Generaal verleend aan 

 de Nederlandsche Oost-Indische Comp:, zal hetzelve ingang nemen een jaar na de ratificatie enz. 



Art. 3. Onder hetzelve zullen begrepen worden alle zoodanige potentaten en volkeren, waar- 

 mede de Staten Generaal of de Oost-Indische Comp: van harentwegen in vriendschap en alliantie 

 zijn (dus mede de Moluksche vorsten). 



Hierop volgde het fameuse tractaat van Munster, met den koning van Spanje gesloten den 

 30 sten Januarij 1648, hetwelk een groot fundament geeft aan ons tot heden ongeturbeerd regt 

 van exclusieve vaart en handel in deze gewesten, niet zoo zeer aangemerkt als een tractaat 

 met gend: koning gesloten, maar omdat hetzelve in 't vervolg van tijd genoegzaam gestrekt 

 heeft tot een basis of grondslag van alle andere tractaten van commercie en zeevaart, door den 

 Nederlandschen staat met diverse mogendheden sedert aangegaan, en op welks fundament de 

 koning van Engeland, in de jaren 1723 en vervolgens, nevens den staat, zoo zeer aangedrongen 

 heeft op de vernietiging van de in dien tijd opgerigte Oost-Indische Comp: te Ostende, ten 

 blijke, hoe het regt van de Nederlandsche Comp: van een privatieve of exclusieve vaart en 

 handel daardoor erkend is geworden. 



In het 5 de artikel van het gend: tractaat wordt gezegd: de handel en vaart op Oost-Indië zal 



