20 



de restitutie van Poelo Rhun? Immers uit geen ander, dan waarop wij ons regt in de Molukken 

 funderen, namenlijk uit een contract en wettige overgave, of afstand door den originelen 

 eigenaar van liet regt, hetwelk deze daarop had; en schoon wij zulks, uithoofde der conventie 

 in den jare 1621, en om andere redenen, door de Heeren Commissarissen der Nederlandsche 

 Maatschappij, in diverse conferentiën met die der Heeren Engelschen successief bijgebragt, niet 

 zoo volkomen heeft kunnen erkennen, dat het regt der Nederlandsche Comp: op het gem: 

 eiland niet zoo wettig en gefundeerd geoordeeld is geweest of zoude kunnen worden, als dat 

 der Engelschen, zoo heeft men echter de restitutie eindelijk om goede redenen gepresteerd aan 

 de Engelschen bij een vredes-contract , waarbij men dus, na afstand van dit eiland, als stil- 

 zwijgende zich geconfirmeerd heeft in de possessie en diens regt van en op alle andere om 

 de Oost gelegen provinciën, uithoofde der contracten enz. met de vorsten aldaar aangegaan, 

 zonder dat zulks ooit is bedisputeerd, terwijl de Engelschen van gein: eiland. Rhun alstoen 

 zoolang in possessie geweest zijn, totdat de Nederlandsche Maatschappij in een vervolgens op- 

 gekomen oorlog tusschen de Engelschen en den Staat, zulks weder gereöccupeerd en sedert 

 door een getnaakten vrede met vernietiging van alle vorige actiën en pretentiën, daarvan pos- 

 sesseur gebleven is. 



En het blijkt te klaarder, dat deze vooraangehaalde tractaten der Europesche mogendheden, 

 mede haar relatie hebben op de Indien, omdat de Heeren M rs : op de recommandatie van 

 Hun Hoog Mog: en vervolgens successief naar herwaarts derzelver naauwkeurige observatie, in 

 zooverre zulks plaats konde grijpen, aangeschreven hebben, zelfs van den beginne dat deze 

 Staat voor vrij is verklaard, of na den Munsterschen vrede, om zich met de Spanjaarden, die in 

 dien tijd zich in de districten van den koning van Tidor inaintineerden, niet te bemoeijen, ten ware 

 dezelve, als bondgenooten der Tidorezen, waarmede dezelve in oorlog waren, kwamen te be- 

 leedigen, wanneer wij, als bondgenooten der laatsten, wel genoodzaakt waren dezelven bij 

 te springen. 



En het is aan de tractaten alleen toe te schrijven, dat de actiëu en pretentiën, die, voorna- 

 menlijk de Engelschen, nu en dan omtrent de Indische plaatsen tegen de Nederlandsche Comp: 

 hebben gemoveerd, en, in zooverre de Oostersche comptoiren betreffen, daarbij vereffend, ver- 

 nietigd en uit de wereld zijn geholpen , dus zijn gedecideerd of daarvoor gehouden in opzigte 

 van haar gesustineerd regt op het eiland Rhun, en de door haar gedane klagten in den jare 

 1686, dat, daar zij bevorens de vrije vaart en handel op Makasser gehad hadden, de Comp: hen 

 met dwang uit hunne factorij aldaar geligt, en sedert, bij het tractaat in November 1667 met 

 die natie gemaakt, van den handel op dat land hadden uitgesloten, zonder dat zij daarmede 

 iets hebben kunnen winnen, omdat de Comp: in tijde van oorlog met Engeland, of ten minste 

 voordat de vrede van 1667 in Indië kwam in te gaan, op een wettige manier dat contract met 

 den Makassaar had aangegaan, en dus daarvan de vruchten regtmatig kon genieten, ter- 

 wijl de Comp: ligtelijk het regt, om zoodanige contracten te maken, voor de geheele wereld 

 konde staande houden, zonder dat de Engelschen daartegen met eenige reden konden klagen, 

 evenzoo min als de Westindische Comp: actie konde moveren, dat de Engelschen haar in die 

 jaren met geweld Nieuw-Nederland ontweldigd hadden. 



