21. 



Zijnde verder nooit door anderen in Europa, zoover men heeft kunnen nagaan , eenige pre- 

 tentiën geformeerd op het regt van eigendom, possessie als anderszins, hetgeen der Comp: op 

 de Molukken competeert, alsdat de Spanjaarden omtrent het eiland Chiaauw, 't welk het laatste 

 van hare possessiën in die streken door haar verlaten, en sedert door den koning van Ter- 

 nate aan de Comp: afgestaan is, in den jare 1681 klagten aan Haar HoogMog: hebben voort- 

 gebragt. doch waarvan vervolgens, nadat Heeren bewindhebberen daarop gerescribeerd hadden, 

 niets gekomen is, ten bewijze, dat 's Comp: wettig regt erkend is. 



Men moet zich derhalve thans te meer verwonderen over deze entreprise der Engelschen 

 op Salawati en andere daaromtrent gelegen eilanden, daar der Comp: met zulk goed regt het 

 dominium eminens competeert, bij indrang van vreemde mogendheden, zonder dat zij in eeni- 

 gerwijze noch uit contracten, noch uit vorige possessie of eenigen anderen titel kunnen aantoonen, 

 eenigen schijn van regt te hebben, en dienvolgende, zoo met violering onzer regten en gereg- 

 tigheden, als overtreding der tractaten door hunnen souverein met de onzen gemaakt, zich aldaar 

 trachten te stabileren en vast te maken , niet zoozeer om het gebruik en de nuttigheid van dat 

 land zelf, maar om door hare continuële aanlokkingen, oprokkingen, vexatiën enz. de nabij 

 gelegen eilanders, tegen hunne wettige Heeren en M rs aan te zetten, twisten en oproeren te 

 zaaijen, ten einde zich dus door die kanalen van de specerijen meester te maken. 



Schoon men buitendien niet zonder reden beducht is, dat zulks voor de Engelschen door- 

 gaans van dat slecht gevolg zal wezen, dat zij, door te veel te vertrouwen op den inlander, 

 die in dezen reeds een bondbreker is, omdat deze aan hen geen admissie, volgens de contracten 

 kan of mag vergunnen, zich eigen ongelukken op den hals zullen halen, en steeds geëxpo- 

 neerd blijven aan de insultes en moorderijen der inlanders, wanneer alweder de Comp: door 

 haar beschuldigd zal worden, de oorzaak van haar ongelukken te zijn en de hand geleend te 

 hebben aan hetgeen haar mogt overkomen. 



Schoon men hieromtrent niet ten onregte zoude kunnen aanmerken, dat de Engelschen schier 

 dronken van hunne successen ter zee, in dat denkbeeld schijnen te zijn, dat zij hun gedoente 

 niet langer op regt, rede en billijkheid verpligt zijn te funderen, maar het genoeg is, als zij 

 zulks met den langen degen kunnen afmeten, tegen welke schadelijke maximes het dus meer 

 dan tijd wordt de noodige maatregelen te gebruiken, en deze onwettige entrepreneurs met zoo- 

 veel regt tegen te gaan en te behandelen, als zij ons regt op eene onregtvaardige wijze trachten 

 te violeren en te vertreden. 



Dit vorenstaande genoegdoende geoordeeld kunnende worden ter aantooning van wat appli- 

 catie de Europeesche tractaten op de Indische possessiën en eigendommen zijn, zoo volgt thans 

 in de derde plaats een onderzoek : 



welke orders de Heeren M rs gedurig, met betrekking tot 's Comp: privatief regt 

 en possessie in de Oostersche provinciën en tot maintenue der daarop gefundeerde 

 seclusie van alle vreemdelingen van daar hebben gegeven, en wat door deze Rege- 

 ring, sedert 's Comp: eerste zeet aldaar, is uitgevoerd, en welke mesures deze nu en 

 dan, op fundament der patriasche orders, derwaarts ter observantie heeft aange- 

 schreven, alsmede van wat uitwerking dezelve zijn geweest tegen deze en gene en- 

 trepreneurs in vorige tijden. 



