22 



Dit hoofddoel zich zelf genoegzaam verdeelende in twee artikelen, zal men, om daaromtrent 

 een goede orde te houden : 



l ü . aanhalen, de orders der Heeren M rs omtrent 's Comp: privatief regt in de Oostersche pro- 

 vinciën en hoe hetzelve te main tineren ; en 



2°. hetgeen door deze Regering in 't begin van 's Comp: zeet in deze gewesten is uitgevoerd, 

 en de mesures door dezelve op fundament der gem: orders aan de ministers ter observantie 

 voorgeschreven, mitsgaders van welke uitwerking dezelve in vorige tijden tegen deze en 

 gene entrepreneurs zijn geweest. 



Wat het eerste artikel betreft, zoo zal men zich, gelijk hier voren reeds is aangemerkt, alleen 

 bepalen tot de Molukken, tenzij er deze en gene generale orders gegeven zijn, die over geheel 

 Indië dan wel de vier Oostersche provinciën, en dus mede op de Molukken relatie hebben, 

 zullende wij in dezen eenigszins wijdloopig moeten zijn, zoo omdat de orders der Heeren M rs als 

 een cynosure of regel geoordeeld moeten worden , waarnaar Uw Hoog Edelen zich moeten en 

 kunnen gedragen in het behandelen der Indische zaken, als omdat daaruit mede successief 

 afgevloeid zijn de orders en maatregelen, tot maintenue van 's Comp: regten en geregtigheden 

 genomen, en de ministers ter executie gedemandeerd, waardoor diensvolgens mede de verhan- 

 deling van het derde punt zooveel te meer ingekrompen kan worden. 



Het is buiten tegenspraak en blijkbaar, dat de betrachting der Maatschappij in Nederland, van 

 haar eerste vaart naar de specerijgevende plaatsen, daarheen alleen heeft gestrekt om dezelve 

 privatief te bezitten en daardoor alleen meesters van derzelver vruchten of specerijen te worden, 

 ten einde daarop zoodanigen markt te stellen als haar bestaan mogt vereischen, waarin zij 

 eindelijk door de wijze en gepaste orders en maatregelen der Heeren en M rs , het cordaat en 

 voorzichtig bestier der groote mannen aan welke de executie derzelve opgedragen is geweest, 

 en het bijzonder geluk en de bestiering der Voorzienigheid, ten volle gereüsseerd is. 



Dus, in zooverre men bij de oude papieren heeft kunnen nagaan, schreven de Heeren M rs : 

 reeds in den jare 1612 aan den kapitein Prins te Banda: //Wij moeten maken alleenmeesters 

 z/van alle specerijen te worden," en deze importantie heeft de Heeren M rs : verpligt, om in het 

 begin den Gouverneur-Generaal in Amboina te laten resideren en zijn stoel te houden gelijk in 

 het jaar 1613 geordonneerd werd. 



Om voorm: redenen ordonneren de Heeren M rs volgens besluit van September 1616 ,/op 

 z/de plaatsen, daar de Comp: forten, garnizoenen of contracten heeft van alleen te mogen 

 //handelen, zal men de neutrale vreemde natiën niet toelaten eenige kleedjes, zijde of andere 

 // waren, die der Comp: schadelijk zijn, in te brengen, veel minder eenige kleedjes, nagelen of 

 //noten uit te voeren op poene van confiscatie." 



Mede schreven de Heeren M rs in November en December 1614: 



z/De handel der Engelschen in de Molukken, moet, gelijk tot nog toe, door alle bekwame 

 //middelen belet worden, zonder echter eenige handadigheid tegen haar te plegen, hetzij door voorkoop, 

 z/inet eenige vereering te doen aan de grooten, en voornamenlijk met goede jagten, aanna- 

 aiende en confisquerende alle goederen dergenen, die met de Engelschen pogen te handelen. 



z/De welvaart en ruïne der Comp: daarvan dependerende, dat dezelve alleen van de specerijen 



