25 



Generaal en Raden van Indië van den 22 3tea Augustus 1617, geapprobeerd door den Neder- 

 landschen Staat den 3 den November daaraanvolgende, waarbij expres gelast werd: 



*■ Wijl verscheiden natiën onzen handel zoeken te invaderen, om dezelve, zonder onder- 

 scheid, na gedaan vriendelijk verzoek en insinuatie van te vertrekken, en van haar voornemen 

 ff te desisteren, met derzelver schepen en goederen met geweld af te weren en te verdrijven, 

 z/de noten, nagelen en foelie, die zij in hare schepen geladen mogten hebben, daaruit te halen 

 z/en zich voorts te gedragen volgens de voorgeschreven orders, bij den vorigen brief aan Hun 

 z/Hoog Mog: vertoond en door dezelve gaepprobeerd." 



Dus gelasten de Heeren M rs bij letteren van den 15 den Mei 1618, om de Engelschen met 

 's Comp: magt van Poelo Rhun te verdrijven, //wijl daarvan niet alleen de handel van Banda, 

 z/maar ook van de Molukken en Amboina dependeert, en in deze geen andere order gegeven 

 z/kan worden." 



En niettegenstaande na deze cordate orders de vereeniging der beide Compagniën volgde, 

 volgens het accoord van den 17 dea Julij 1619, zoo schrijven de Heeren M rs nogtans wel uitdruk- 

 kelijk, om hetzelve wel in allen deele te onderhouden, doch tevens te letten, dat wij niet wor- 

 den gepreejudiciëerd ten aanzien van onze verkregen geregtigheid, naardien de Nederlandsche 

 Comp: (volgens het voren reeds aangemerkte) de souvereiniteit genoegzaam voorbehouden had; 

 dus mede bij hunnen brief van den 4 den Maart 1620, dat zulks hunne intentie is geweest omtrent 

 plaatsen, waarvan wij het gebieden exclusieve contracten hebben, bezet met kasteelen als in de 

 Molukken, Amboina en Banda, gelijk bij het 23 ste artikel is geaccordeerd. 



Om die reden recommanderen de Heeren M rs verder bij missive van 10 April 1621, om het 

 regt van Hun Hoog Mog:, onder welker souvereiniteit of protectie alle eilanden van Banda in 

 den jare 1609 bij een eeuwig verbond waren overgegaan, en op welker naam de exclusieve 

 contracten alstoen gemaakt werden, //niet door de Engelschen te laten empiëteren; want het 

 //namaals groote moeite zoude kosten hen te stellen uit hetgeen zij bij inkruiping of usur- 

 zzpatie vermeenden verkregen te hebben, dus te beletten wat tot onze prsejudicie onder- 

 nemen." 



En ofschoon daaruit gedurig kwestiën en klagten voortkwamen, voornamelijk ten opzigte 

 van Poelo Rhun, en de Heeren M rs bij missive van den 14 den April 1622 klagen daarin altoos 

 de minsten te zijn, zoo hebben zij echter niets van hun regt afgestaan, en schrijven bij ged: 

 brief op de vraag der Hooge Regering, wie dat eiland zoude houden en bewaren, alleen //dat, 

 //zoo de Engelschen Poelo Rhun als hun eenig koninklijk fort (zoo zij het noemen) willen bewa- 

 z/ren, de Regering daarom geen inbreuk in het contract zoude maken." 



En dit blijkt nader uit den brief van den 22 steu December 1622, alwaar gezegd wordt : //De 

 //Engelschen moeten zich maar als kooplieden gedragen volgens het contract, en genieten 1 / 3 

 z/der specerijen, zonder zich met het gouvernement om de Oost of de souvereiniteit te bemoei- 

 z/jen, wijl daarin niets te zeggen hebben, en ofschoon men hen in alles regt moet doen vol- 

 zzgens het contract, moeten wij echter ons regt mede bewaren. 



z/Met de betaling der soldaten hebben de Engelschen niet te doen, want de Nederlandsche 

 //Comp: is de betaalheer. 



4 



