26 



v De raad van defensie resideert te Batavia, en heeft in de Molukken, Amboina en Banda 

 //niets te zeggen, als hetgeen de commercie raakt. 



z/Het woord van de wacht van de Engelschen te geven, en nog veelmin van hen te halen." 



Zijnde de Comp : na de decisie van de verschillen, bij commissarissen van den koning van 

 Engeland en den Nederlandschen Staat, tusschen de wederzijdsche Comp: en tot nadere ophel- 

 dering van het voornd: contract in den jare 1623, in dit punt in het geheel in haar regt ge- 

 bleven, en recommanderen de heeren M" derhalve met nadruk, bij missive van 14 April 

 1623, de conservatie onzer geregtigheden en prseminentiën, daar men ons regt zoude willen 

 preej udicieren , zonder te lijden, dat iets geschiede tot ons nadeel. 



Dus gelasten de Heeren M rs vervolgens, bij missive van den 17 den October 1624, om van 

 de Engelschen te vorderen de portie, die de Comp: voor hen in de gemeene defensie, door 

 hunne nalatigheid alleen had moeten doen, bevorens hen weder in den handel van de Moluk- 

 ken, Amboina en Banda te permitteren, of de portie der specerijen voor hun geld te laten 

 genieten. 



Hierop volgde de conspiratie en executie der Engelschen in Amboina, en ofschoon zulks veel 

 eclat en beweging in Europa tegen de Comp: maakte, in zooverre, dat de koning, op het ver- 

 zoek der Engelsche Comp: tot een totale separatie van ons uit het contract van den jare 1619, 

 vernietiging onzer jurisdictie in Indië, en begeerte om forten te mogen bouwen tot haar zeker- 

 heid , brieven van represaille tegen alle onze schepen gedecerneerd had, zoo recommanderen 

 de Heeren M rs echter, bij missive van 19 November 1624: ,/Om de Engelschen overal in Indië 

 ,/wel vriendelijk te behandelen, doch het punt der jurisdictie niet te krenken of met hen te 

 ,z communiceren, terwijl zij mede geen forten mogen bouwen in de Molukken, Amboina en 

 ,z Banda." 



Zelfs, niettegenstaande de heeren M rs , om redenen van staat en van hooger hand, wel ge- 

 noodzaakt waren, in het onderzoek der gend: zaken veel toe te geven en van haar regtte lache- 

 ren, bevelen zij nogtans, bij brieven van den jare 1625 en 1626, de regten, preeminentiën, 

 possessiën en contracten te bewaren en te maintineren, mitsgaders de Engelschen niet in den 

 handel of portie der specerijen te admitteren, voor hun aandeel in de kosten en schepen sedert 

 eenige jaren zouden hebben voldaan. 



De Engelschen door het niet voldoen aan het contract, de vruchten daarvan mede missende, 

 en de Comp: dus met regt alleenmeester blijvende van de specerijen, zoo werden door hen 

 andere en indirecte kanalen opgezocht, om dezelve te bekomen, hitsende ten dien einde die 

 van Loehoe, Kambello, Hitoe (als toen onder Ternate staande), en andere Ternatanen tegen 

 ons op, en de nagelen vervoerende. 



Om daartegen insgelijks te zorgen, schrijven de Heeren M rs bij missive van 10 Aug: 1627: 



z/Het met Ternate gemaakt contract is gefundeerd op vele bewezen diensten, waarvoor aan 

 z/ons toegezegd zijn alle nagelen, met exclusie van alle natiën, en wijl daarvan op Loehoe en 

 ,z Kambello aan Makassaren en Engelschen zijn afgestaan, moet dit vervoeren verhinderd worden 

 v door handelingen of met magt." 



Ten dien einde ordonneren verder bij letteren van den 28 sten Augustus 1629: 



