28 



jaar 1619, zonder absolute inruiming, al zoude het andermaal op een protest naar Europa keeren. 



Het bestand in den jare 161-1 met den koning van Portugal getroffen zijnde, werd der Hooge 

 Regering gerecommandeerd Avel te letten, dat de Comp: de handel behoudt, zooals dezelve 

 thans is, en dus de Portugezen te houden van alle plaatsen, daar zij ten tijde der ratificatie 

 geen handel of frequentatie gehad hebben, mitsgaders in het generaal geene vreemde natiën 

 zonder onderscheid, in onze conquesten te admitteren. 



En hierop zijn doorgaans de orders der Heeren M rs gefundeerd geweest, in dier voegen, dat 

 na het sluiten van den Munsterschen vrede in den jare 1648, omdat bij het 5 de artikel van dat trac- 

 taat bedongen was, dat onder hetzelve begrepen zouden zijn alle potentaten, vorsten enz. van 

 den Staat, of de Comp:, en men dus kon oordeelen, dat de koningvan Ternate daaronder mede 

 begrepen werd, in welken gevalle de Spanjaarden, die alstoen in Tidor nog voet hadden , mede 

 van de nagelen zouden hebben kunnen participeren, de Heeren M rs zulks in geenen deele heb- 

 ben kunnen toestaan, en schrijven dus bij missive van den 22 steu December 1648 dat, ,/ ofschoon 

 z/de Spanjaarden garnizoenen in Tidor hebben, dezelve echter aldaar niet anders aangemerkt 

 //kunnen worden, als die den Tidorees tegen den Ternataan adsisteren, zonder zich te kunnen 

 //kwalificeren meester van Tidor te wezen, alzoo hetzelve eigenlijk onder den koning van Ter- 

 z/iiate behoort, en door de adsistentie van den Spanjaard aan den Tidorees, den eersten onge- 

 z/regtig onthouden wordt." 



Alsmede bij missive van den 9 den September 165 0: 



//Schoon de vrede met Spanje gemaakt is, moeten echter de Spanjaarden, als auxiliairen der 

 z/Tidorezen en derzelver protecteurs, mede in actie, als Tidorezen aangemerkt worden.'" 



Vervolgende die materie bij missive van den 14 den October 1651 aldus: 



,/De Spanjaarden, rebellen van den koning van Ternate zijnde, die onze geallieerden zijn, 

 z/mogen van Tidor, behoorende onder den koning van Ternate, geen nagelen vervoeren, en 

 z/was in dien gevalle alsdan beter Tidor op den naam van den Ternataanschen koning te bele- 

 ggeren of bezetten; daarom moet geen contract met den Spanjaard gemaakt worden, als de 

 //regering van Indië voorstelt, wijl daardoor de nagelhandel niet alleen aan de Spanjaarden, 

 z/maar ook aan alle andere natiën opengesteld zoude worden." 



Ordonnerende mede bij gedachten brief onder de materie van Amboina, // om alle vreemdelingen 

 z/door onze bezettingen, daar 't noodig is, van daar te houden, en daartoe vier, vijf en meer 

 ,/jagten te emploijeren, met ontzegging der vaart derwaards aan alle vreemdelingen." 



Om die reden approberen de Heeren M rs bij missive van 2 October 1655 het voorzigtig be- 

 leid der Hooge Regering, door het noch avoueren noch desavoueren van het provisioneel getroffen 

 accoord van stilstand van wapenen tusschen den Gouverneur van Ternate en de Spanjaarden 

 op Tidor, maar zulks tusschen beide te laten, omdat men oordeelde te moeten temporiseren, 

 in een tijd, dat men werk had, met Amboina en Makasser, schoon men anders geen intentie 

 had, de Spanjaarden aldaar te laten blijven nestelen; zeggende verder bij letteren van den 

 13 den October 1656: 



//Indien men met Tidor kan contracteren, om de nagelen aldaar en in andere landen, onder 

 z/deszelfs gehoorzaamheid staande, aan de Comp: te leveren, ten prijze, als de Spanjaarden die 



