30 



z/uit kracht der exclusieve centracten, eenige Europeanen van daar te weren, gaat wat te ver; 

 z/want wij zijn uit kracht van het exclusief contract, dat wij met die natie wegens de peper 

 //hebben gemaakt, niet bevoegd, eenige Europesche natiën van daar te weren, zulks het buiten 

 //houden van hunne schepen, uit of van de plaatsen waarmede wij zulke contracten hebben, bij 

 z/ons in Europa bezwaarlijk gedefendeerd zoude kunnen worden, staande ons alleen te doen, 

 z/Om bij de overheid dier plaatsen aan te houden, ten einde bij die contracten te worden gemain- 

 z/tineerd, ook om hunne onderzaten daartoe te houden, dat geen peper buiten ons afstaan of 

 z/verkoopen; en zoo zulks doen, is het ons gepermitteerd hunne vaartuigen, peper inhebbende, 

 #aan te halen en de peper er uit te ligten, zelfs met aanzegging om voortaan in den grond ge- 

 z/schoten of geruïneerd te worden; maar dat wij eenige booten of chialoupen van Europesche 

 //natiën, waarmede zij zelfs aan en van land varen, eenig molest of belet, buiten waarschu- 

 z/wing, insinuatie of protest zouden aandoen, zoude veel moeite en onlusten causeren; dus 

 z/zulks met alle Europesche natiën, waarmede de Comp: in vrede is, na te laten, ook niet 

 z/van plaatsen waarmede wij in oorlog zijn, ten ware contrabande aanbrengen, of dat zoo eene 

 //plaats belegerd of bezet mogt wezen/' vide mede hierover den brief van den 30 sten Septem- 

 ber 1661. 



Echter moet hieromtrent aangemerkt worden, dat deze moderatie in geenen deele preejudi- 

 ciëert de vorige orders en 's Comp: volslagen regt, om alle vreemdelingen met lief of leed uit 

 de Oostersche provinciën te houden, wijl de Comp: aldaar, buiten de exclusieve contracten met 

 de vorsten, met zoo vele andere prserogatieven en regten van souvereiniteit, possessie, protectie 

 en andere favorabele voorregten gemuniëerd en voorzien is, die haar daartoe niet alleen vol- 

 slagen kwalificeren, maar zelfs verpligten en dus is mede het begrip der Heeren M rs bij dien- 

 zelfden brief van den 7 den Mei 1659 geweest, zeggende: //Doch zoo die van de Westkust zich 

 //Onder onze protectie begaven , zoude zulks het eenigste middel zijn om de Europesche natiën 

 z/met goed regt van daar te weren;" en van dat begrip zijn de Heeren M rs altoos geweest, 

 gelijk nader blijkt uit den brief van den 2£ sten Augustus 1668 onder de materie van Ceilon, 

 alwaar de Heeren M rs zeggen: //De theu ver heer verzocht hebbende, om onder onze protectie te 

 z/worden aangenomen, had men niet ten eenemaal van de hand behooren te wijzen, wijl daardoor 

 ,/regt verkrijgen alle Franschen , Portugezen, Engelschen enz. van daar te weren; want dat men 

 //meende, dat de staat met Frankrijk en Engeland zoude kunnen handelen en vaststellen, dat 

 z/geen van de partijen zoude vermogen te komen of negotiëren, daar de andere bij contracten met 

 z/de landvorsten aangegaan, de negotie alleen bedongen heeft, daartoe is geene apparentie, en 

 z/dus moeten wij daartoe door andere middelen trachten te werken." 



Wordende over deze materie, op dienzelfden grond, fraai geraisonneerd bij missive van den 

 ll den Mei 1677, onder de materie van Malakka: //Wij moeten ons zooveel mogelijk van de ge- 

 degenheid zoeken te bedienen, om den tinhandel meer en meer tot ons te trekken, waartoe 

 z/inen altijd geoordeeld heeft de exclusieve contracten een voornaam middel te wezen; Avel is waar, 

 z/dat voor de Comp: daaruit nu en dan moeijelijkheden zijn voortgekomen, dan dat hebben 

 i/de contracten eigenlijk niet gedaan, maar dat men die heeft willen executeren tegen een derde, die 

 //daaraan niet was geraakt; zulks indien eenige van de omliggende vorsten ons den tinhandel 



