33 



Eq bij letteren van 8 October 1672, onder de materie van Amboina: //de Engelschen zich 

 z/daar of elders ter nedergezet hebbende, moeten in dezen oorlogstijd weder van daar gedreven 

 // worden." 



Bij missive van 28 September 1675 schrijven de Heeren M rs //de vrees, die de Hooge Rege- 

 //ring heeft, of de Engelschen wel toeleg mogten maken om weder residentie in Makasser te 

 //nemen, mag wel aan een zijde gesteld worden, zijnde hun het regt, dat wij hebben, om hen 

 z/van zoodanige landen en plaatsen, daar wij op die wijze gezeten zijn, af te houden, klaar 

 //aangewezen en voor oogen gesteld, en waaraan zij ook hebben gedefereerd." 



Wijders schrijven de Heeren M rS bij letteren van den 30 steu October 16,81, onder Amboina: 

 //zoo de buitenlandsche magten, hoewel wij meenen, dat wij dezelve vooreerst in die gewesten 

 //niet zullen te vreezen of te wachten hebben, aldaar zouden mogen overkomen, ligt het bij 

 z/ons zoodanig, dat wij onze navale magt daartegen zullen moeten stellen en gebruiken, bui- 

 z/ten dat wij van verstand zijn, dat, zoolang ons dat vermogen bijblijft, om die op de wijze, 

 //gelijk tot nog toe is gedaan, in wezen te houden, Europesche vijanden zich wel zullen wach- 

 tten, om ons daar te komen troubleren of infesteren;" en bij missive van den 22 sten Junij 1683, 

 onder genoemde materie: //wij zijn niet beducht, zoo wij zulk eene navale magt voor Batavia 

 //hebben liggen, dat ons aldaar een Europesche vijand zal komen bezoeken." 



Intusschen is hier van speculatie de order der Heeren M rs , bij missive van den 25 sten October 

 1636, onder de materie van Banda, waar zij zeggen: //Wij approberen de gegevene order der- 

 //waards van den 21 3tea Januarij 16S5, dat de posten op Kisser, Moa, Letti, Babber en Nila, 

 //ooi de gegeven redenen bezet moeten worden gehouden, en niet te verlaten, want steenen 

 ff en andere gedenkteekenen zouden andere natiën niet respecteren, en zoo wij ons regt dien- 

 aangaande zouden maintineren, zoude zulks moeijebjkheden kunnen causeren, en wie weet, 

 z/wat andere Europesche natiën in zoodanige gelegenheid zouden kunnen ondernemen." 



En dus mede van den 16 den October 1687: //de order der Hooge Regering naar Banda van den 

 ;/2 den Julij 1686, hoe bij aankomst van deze of gene Europesche natiën in de Oostersche ge- 

 z/westen, zich aldaar zouden hebben te gedragen, wordt geapprobeerd; echter schijnt het niet 

 z/apparent, dat eenige van die natiën zich daar zullen vertoonen of possessie nemen, bijzonder 

 //nu wij zoo een groote kwantiteit specerijen in voorraad hebben, en daardoor voor eenige jaren 

 //alle hunne kosten infructueus kunnen maken; niettemin eischt de voorzichtigheid een oog in 

 z/t zeil te houden, op onze hoede te zijn, en de posten bezet te houden." 



Of deze moderatie geschied zij wegens de hevige differentiën, waarin de Engelsche en Neder- 

 landsche Comp: alstoen over de Bantamsche affaire van 1682 waren, en de zware klagten, 

 welke de Engelschen tegen ons, bij Hun Hoog Mog: zoo daarover, als over het bedrijf dei- 

 onzen op Masulipatnam en Batancapas, inbragten, dan wel, dat de Heeren M rs oordeelden, dat 

 de dadelijke possessie in dien tijd van de voornaamste plaatsen, het secuurste was, of om andere 

 redenen, is onnoodig te gissen, te meer de Heeren M rs in dienzelfden tijd bij secrete letteren van 

 den 15 dea October van laatstgenoemd jaar schrijven: //Wijl het konde gebeuren, dat de Engel- 

 z/schen, die zich op de Westkust willen versterken, op andere kusten en plaatsen, daar wij 

 //het gezag hebben, mede wel iets tot onzen nadeele kwamen te ondernemen, ordonneren wij, 



5 



