35 



Engeland geconfirmeerd was, en bij letteren van den 12 den September daaraanvolgende: //dat 

 z/het schip America sedert eenige weken was uitgezeild voor een entrélooper, voornemens zijnde 

 z/zulks in het werk te stellen, immers een tentamen deswegen te doen." 



Aanmerkelijk is in dezen het geraisonneerde door de Heeren M rs bij missive van den 9 dea 

 October 1697, onder de materie van Batavia: //wegens de scrupule, die de regering maakt, om 

 z/de absolute dispositie over Poelo Rhun zich aan te matigen wegens de verschillen, die men 

 //daarover met de Engelschen heeft gehad, en volgens de sustenue der Hooge Regering bij de- 

 z/zelve nog zoude kunnen worden gemoveerd, zeggen de Heeren M rs , dat die zaken bij arbi- 

 z/trium, of uitspraak van wederzijdsche commissarissen in den jare 1654 afgedaan zijn, en ver- 

 z/staan zijnde, dat wij hun dat eiland weder zouden inruimen en overleveren, is zulks bij 

 //herstelling van koning Karel den II deu in zijn rijk bij ons geschied; maar de oorlog in den 

 z/jare 1665 daarop gevolgd zijnde, hebben wij hun dat gedurende denzelven weder afgenomen, 

 z/waarop bij het volgende tractaat van het jaar 1667 is geconditioneerd, dat hetgeen ter weder- 

 zijde was geoccupeerd of van den anderen genomen, de bezitter zoude blijven behouden, in- 

 z/gevolge van hetwelk Nieuw-Nederland aan hen ook is gebleven, en zonder dat ons sedert 

 z/dien tijd eenige de minste actie of pretensie is voorgekomen of gemoveerd, invoegen de Hooge 

 //Regering dat eiland zal aanzien en daarover disponeren, als ons eigen land en waarop niemand 

 z/iets te pretenderen heeft/' 



Ofschoon van het voormelde voornemen der Engelschen niet veel volgde, schenen de Heeren 

 M 1S echter niet ten eenenmaal buiten beduchting, of zulks niet met der tijd zoude geschieden , 

 en werd, om , daaromtrent gefundeerde orders te geven, ten dien einde bij Hun Edelen gere- 

 solveerd bevorens de oude orders na te zien, gelijk blijkt uit den brief van den 8 den April 1698, 

 alwaar gezegd wordt : //hoedanig de onzen bij aankomst van Europesche natiën in de Oostersche 

 //gewesten, waarvan aan de Hooge Regering voor eenigen tijd kennis is gegeven, zich verder 

 „zullen hebben te gedragen, zal men nader overwegen, en de oude orders daarop alvorens na- 

 z/zien, hetgeen aan Heeren Commissarissen op de Haagsche Besoigne is gedemandeerd, met 

 ,/authonsatie, om, voor zooveel het noodig zal wezen, een nadere order deswegen te beramen, 

 z/en herwaards overtezenden, mits de oude orders en maximes der Comp: intusschen blijven 

 z/Stand grijpen." 



Genoemde Commissarissen ter voldoening aan die commissie schrijven daarop aan de Hooge 

 Regering bij een secreten brief van den 25 steu April 1698: „nagezien en geëxamineerd hebbende 

 z/de orders en maximes, hoedanig de onzen zich hebben te gedragen bij aankomst van Europe- 

 „sche natiën met hunne schepen, in landen, plaatsen of steden, hetzij dat ze ons eigen toekomen, 

 z/en wij daarin jurisdictie exerceren, of wel, dat de koningen of vorsten derzelve zich onder 

 z/onze protectie hebben begeven, en wij met dezelven contracten hebben aangegaan, waarbij 

 „hunne ingezetenen gehouden zijn allen handel en trafiek met de voornoemde Europesche natiën 

 „af te wijzen, vinden wij ten principale vervat en geëxtendeerd te staan in de brieven der 

 „Hooge Regering van den 12 den of ll den October 168-1, 27 Junij en 21 Julij 1685, naar Amboina 

 „en Banda afgegaan, die de Heeren M rs bij hunne letteren van den 16 detl October 1687 heb- 

 tf ben geapprobeerd, en wel speciaal in de secrete brieven van den 25 stea October 1686 en 15 



