43 



onder Ternate: //Wenschelijk was het, dat de bekende Dampier en deszelfs factoor Morgan nooit 

 /;in deze gewesten was verschenen; doch de redenen, die de Hooge Regering deswegen bijbrengt, 

 //dat namelijk in vreeze waren geweest, dat men over het tractement de voorschreven personen 

 //aangedaan, in Europa door de Engelschen aanstoot stond te lijden, zijn ons met veel bevreem- 

 ding en niet min ongenoegen te voren gekomen, en nog meer het geordonneerde derwaards, 

 ,/Otn de Oostersche vorsten te injangeren, en dat nog wel op eene nadrukkelijke wijze, van 

 z/zich te onthouden hunne handen aan goederen van vreemdelingen te slaan, op plaatsen , onder 

 z/hun gebied staande, belandende, om redenen: 



//l mo , omdat wij met zulke goede en bondige contracten, met de voorschreven Oostersche 

 //vorsten aangegaan, gemuniëerd zijnde, zoo dikwijls bij vorige brieven met veel ernst en nadruk 

 /-gelast hebben, op de aldaar aangehaalde gronden, het weren en afwijzen van alle, zoowel 

 //Indische als Europesche natiën, in de Oostersche gewesten trachtende in te dringen, en dat 

 z/alles uit kracht en in conformite van voornoemde aangegane contracten en verbonden , op 

 /; ,welker contenue men zonder de minste afwijking, als een punt van de hoogste aangelegenheid 

 z/en 'sComp: hartader (de privatieve possessie der specerijen) rakende, ook stipt moet blijven 

 z/Staan en onbeschroomd ter executie leggen; 



//2 d0 , zoo heeft in cas subject de ondervinding geleerd, hoe ontijdig en nietig de voormelde 

 // vrees, dat wij hier te lande daarover moeijelijkheden zouden ontmoeten, is geweest, wijl ons 

 //niets van diergelijke daarover is wedervaren, en was ons zulks al overkomen, zoo zouden 

 z/wij ons daarmede geenszins geëmbarasseerd hebben gevonden, aangezien wij zoowel in hefc 

 //generaal, als in dit speciaal geval, met zoodanig goed regt ons gesterkt bevindende, geen on- 

 //gefnndeerde klagten vreezen, met order, om zulks zoodanig te begrijpen, en de af te zenden 

 //Orders omtrent dat voorwerp, daarnaar te rigten, mitsgaders zich van diergelijke intempestieve 

 z/en kwalijk gegronde bekommeringen te ontdoen." 



Dus approberen de Heeren M rs bij missive van den 2-A 5ten Julij 1709, onder de materie van 

 Banda, de gestelde orders door de Hooge Regering, tegen den indrang van vreemde Europeanen, 

 ingevolge het voorschrift bij patriasche missive van den 23 3tCÜ Julij 170G, zeggende vervolgens: 



z/Doch het vertoog of raisonnement, dat de Regering bij missive naar patria van den 30 3ten 

 //November 1707 maakt over den zin der instructie wegens de bezending naar Nova Guinea, 

 //bevinden wij weder op zulke nietige fundamenten te rusten, dat wij verwonderd zijn, men 

 //daarmede nu als op nieuw voor den dag komt, wijl de onderstellingen, die men daarbij 

 z/met zooveel ophef komt te maken, voormaals ten meerendeele zijn wederlegd, en gevolgelijk 

 z/die en de verdere in cas subject, ons thans, ook gansch onvoldoende tevoren komen, en eer 

 //schijnen voorgebragt, om onze wel gegeven orders op dat subject bij voormelde missive van 

 z/1706 en speciaal van 1702 gegeven, ware het doenlijk, te enerveren, als wel om de vorige, 

 z/doch bij de Heeren M rs geïmprobeerde sustenues en bevattingen vast te maken, en de Heeren 

 z/M rs in derzelver begrip te doen overgaan. 



z/Maar, alzoo het hun niet lust de objectiën en raisonnementen der Regering tegen hun 

 //geordonneerde aangaande, gebouwd op zoo vele onderstellingen, waarvan ieder zeer gemak- 

 kelijk zijn tegenspraak en oplossing zoude kunnen vinden, gestadig te debatteren, zoo zeggen 



