50 



over het werk van 't eiland Run in Banda, en 't exploit in den jare 1621 tot kastijding van 

 die volkeren, onder het beleid van den Heer gouverneur-generaal Coen, over i-ebellie en ver- 

 breking der contracten, waarin men de Engelschen, als zich verder in liet Bandasche gebied 

 zoekende in te dringen, als het contract hun toestond, niet konde sparen. 



De voorschreven vereeniging vervolgens gebroken en vernietigd zijnde, had de regering suc- 

 cessief veel moeite, om haren privatieven specerijhandel te maintineren, te meer de Engelschen 

 wegens hunne openstaande pretentie op Poeloe Run, nu en dan de gelegenheid hadden en waar- 

 namen, om schepen naar de Bandasche kwartieren te zenden, waarvan nu en dan een voor 

 de Nederlandsche Comp : zeer nadeelig gebruik wisten te maken, ontvoerende in den jare 1626 

 en vervolgens groote partijen nagelen uit Amboina, in zooverre, dat de Heeren M rs zelfs bij 

 letteren van den 21 sten April 1635 klaagden, dat, niettegenstaande alle onze togten en bezen- 

 dingen op de kusten van Ceram en elders, tot preventie van den uitvoer van specerijen, daarvan 

 zoo weinig effect bespeurd werd, door de aankomst aldaar van een Engelsch en een Deensch 

 schip, en bij letteren van den 3 deu October 1637, dat de Engelschen 100,000 <ffi nagelen in 

 Europa aangebragt hadden. 



Om tegen dezen schadelijken smokkelhandel en den vervoer van specerijen, door vreemden, 

 buiten de Comp:, te vigileren, is reeds zeer vroeg, of voor den jare 161-1, geïntroduceerd het 

 middel der bekruisingen, voornamelijk in de Molukken, blijkende bij de successieve instructiën 

 voor de opperhoofden der jagten en vaartuigen, welke scherpe orders gesteld zijn, bij aanhaling 

 van vaartuigen met specerijen; en bijzonder heeft men van dit middel gebruik moeten maken, 

 zoolang Makasser, als een vrije handelplaats voor andere Europesche natiën zijnde, een verza- 

 melplaats was van specerijen , welke aldaar door een menigte van inlandsche smokkelvaartuigen 

 aangebragt en door Engelschen, Portugezen en Denen opgekocht werden, in Avelken tijd de 

 Comp: zich dikwijls almede genoodzaakt zag, door hoogere prijzen voorkoop derzelve te doen, 

 om ze daardoor aan andere natiën te ontzetten, zullende hier beneden nog nader van dit mid- 

 del gesproken worden. 



Mede heeft de Hooge Regering ten uiterste noodzakelijk geoordeeld, dat de specerij-bosschen 

 gedestruëerd en gedurig geëxstirpeerd, mitsgaders de nieuwe aanplantingen hier en daar verhin- 

 derd werden, zijnde daartoe reeds in den jare 1615 en vervolgens gedurig orders gesteld en 

 tot heden toe continuëel aangedrongen, waarvan de noodzakelijkheid in der tijd te grooter werd, 

 omdat men met geen mogelijkheid de specerijen konde verteren, die de landen konden geven. 



Intusschen droeg de Hooge Regering geen minder zorg, om de aankomst der Engelschen da- 

 delijk te beletten, vindende goed bij Bataviasch besluit van den 20 steu Pebruarij 1635, om naar 

 Banda te gelasten, om de Engelschen in hunne visite op Poeloe Run niet hinderlijk te zijn, 

 maar hun vrijheid te laten in het nemen van possessie van Poeloe Run, en het eiland alsdan 

 door de onzen te verlaten, doch genoemde Engelschen , om geene redenen, xoelke ook , op eenlge van onze 

 andere landen of eilanden van Banda, of van onze onderdanen en hondgenooten te laten aankomen, maar 

 hen af te wijzen, ook niet toe te staan, dat omtrent die landen in zee kruisen, of eenige aanspraak met 

 ons volk houden, en zoo er mogten verschijnen , hen dadelijk zonder aanspraak te doen vertrekken, met 

 waarschuiowg , zoo zij wederkomen , om vastgezet te zullen xvorden, en zoo ten tweedenmale compareren, 



