52 



en Nieuw-Guinea nog gestadig voor eenige jaren te bevaren, om de Makassaren uit dat vaar- 

 water te houden. 



In het jaar 1662 braken de onzen van 't eiland Damme op, na alle specerijboomen geëxstir- 

 peerd te hebben, om van Babber possessie te nemen, wanneer een Engelsche zwerver, hiervan 

 geïnformeerd, aanstonds possessie van ons fort Wilhelmus nam voor rekening van de kroon, 

 onder belofte aan den inlander, om hem tegen de Nederlandsche Comp: te zullen beschermen; 

 doch genoemde Engelschman werd op de aankomst der onzen door den inlander van daar gede- 

 logcerd, zijnde de commissianten naar Banda gebragt en in arrest genomen, wijl geen creden- 

 tialen konden vertoonen, terwijl betuigden nooit geweten te hebben, dat die volkeren onder 

 de Comp : sorteerden. 



De Spanjaarden in den jare 1663 van Ternate opgebroken zijnde, zoo betuigen hun Hoog 

 Edelen bij missive naar Ternate, 21 Januarij 1664, hunne verwondering, dat die natie met haar 

 geheelen omslag opgekraamd en naar de Manillas verhuisd was, zonder de minste possessie ach- 

 ter te laten, besluitende daaruit, dat nooit wederom zoude komen, wijl anders wel de eene 

 of de andere plaats met een geringe bezetting ingehouden zoude hebben; des de gedane pro- 

 testatie van hunnen gouverneur voor zijn depart, dat de Comp: zich zoude hebben te wachten, 

 gedurende hun afwezen de verlatene residentiën te aanvaarden, of te gedoogen , dat dezelve door 

 de koningen van Ternate en Tidore in bezit genomen worden, maar pro forma geschied was, 

 als wel hebbende geweten, dat door hunne verlating 't regt van eigendom was komen te verval- 

 len, met order, daarop geen regard te nemen, wijl men niet denkt, dat daarover gedisputeerd 

 zal worden, en zoo het er op aankomen mogt, hun sustenu met goed regt zal kunnen weder- 

 leggen; dus zulks op zijn beloop te laten, en intusschen 's Comp: meeste voordeel te betrachten, 

 met alles te doen dirigeren onder het regt des konings van Ternate, uit kracht van hetwelk 

 hetzelve altoos zal wezen te justificeren, als wezende de eigendom en heerschappij van de voor- 

 noemde vastigheden der Spanjaarden onwedersprekelijk op denzelven gedevolveerd, zijnde 

 zulks geapprobeerd door de Heeren M rs , bij letteren van den 23 sten April 1665 onder Ternate. 



En verder, bij missive van den 23 5ten April 1665, zoo de Franschen zich mogten willen neder- 

 slaan op de plaatsen, den koningen van Ternate en Tidor toebehoorende, gelijk men geïnformeerd 

 was, dat zij op Ceram het oog hadden, moet bewerkt worden, dat zij hen, hetzij met min 

 of onmin, weder van daar doen delogeren, mits 's Comp : volk aan de Franschen geen reden 

 van offensie geven, en van 't passerende pertinente aanteekening worde gehouden, en in regten 

 aannemelijke stukken belegd, om zich daarmede te defenderen, terwijl de Heeren M rs om die 

 reden bij missive van den 7 den November 1666, onder de materie van Banda, ook approberen het 

 plaatsen van eenige Nederlanders op Damme, Nile, enz. tot bevestiging onzer possessie uit be- 

 duchting voor de Franschen. 



Alsmede bij missive van den 9 den Mei onder de Ambonsche materie, het leggen van een kor- 

 poraal met 6 man op Bonoa, Kelang en Amblaauw, tot een overvloedig bewijs onzer possessie, 

 te meer daar men vernam, dat de Franschen, onder den Heer Caron een bezending naar de Oos- 

 tersche provinciën zouden doen, om nieuwe specerijlanden aldaar op te zoeken. 



De Engelschen in 1662 weder possessie van Poeloe Run, volgens het tractaat, genomen 



