53 



hebbende, zoo zond de Hooge Regering, volgens missive van den 12 den October 1665, zeer 

 vroeg een hoekerboot naar Banda, om aldaar te wezen, voordat de Engelschen van Bantam, die 

 ook een groote chialoup over Makassar naar Poeloe Run wilden zenden, de hunnen aldaar konden 

 waarschuwen, met order, om het werk er naar te schikken, dat de Engelschen goedwillig of 

 met geweld van dat eiland geligt werden, en dezelve in goede verzekering te houden, om ver- 

 volgens naar Batavia gezonden te worden. 



Dus ordonneerde de Hooge Regering naar Banda bij missive van 11 Januarij 1668: indien 

 eenige Engelsche of andere Europesche bondgenooten in en omtrent Banda mogten verschijnen , 

 moet men hen wel bejegenen, vermijdende echter de familiaire omgang, of hun eenige caresses 

 aau te doen, met aanzegging, dat men, volgens het octrooi aan de Comp: verleend, niet ver- 

 mogend is, hen in den aanstaande ter reede Neira te laten ankeren, en dat voorheen ook 

 zulke insinuatiën aan hen gedaan zijn. 



Doch deze order schijnt maar temporeel en naar de omstandigheden, waarin de staat alstoen 

 in Europa verkeerde, geschikt geweest te zijn, gelijk men zoude kunnen onderstellen uit het 

 genoteerde door de Heeren M rs onder de materie van Banda, bij missive van den 17 den Mei 1673, 

 alwaar gezegd wordt: de order derwaarts, hoedanig zich, bij aankomst der Engelschen in de 

 Zuidooster-eilanden, tegen hen te gedragen , is naar de constitutie van tijden toenmaals wel ge- 

 weest, maar dezelve sedert veranderd zijnde, moeten wij hen uit dien hoek zoeken te krijgen. 

 Alsmede bij missive van 22 October 1669, om Kisser nog wat in te houden, ter defensie 

 van de inwoners tegen de Portugezen van Timor, onder recommandatie, bijaldien de Portugezen 

 ons aldaar mogten komen bespringen, om hen, wegens 's Comp: goed regt, met de wapenen 

 te bejegenen. 



Den 24 steQ December 1671 ordonneren Hun Hoog Edelen naar Banda, wijl de Engelschen het 

 oog op de Zuidooster-eilanden hebben, en in deze west-mousson met een jagtje en twee chia- 

 loupen voornemens zijn, derwaarts eene bezending te doen, of naar Ceram, en dat de Franschen 

 mede zullen trachten daarheen door te boren, dat de ministers speciaal op Goram en het eiland 

 Babber zullen plaatsen een schoolmeester, nevens een korporaal en vier a vijf soldaten, latende 

 verder aan de ministers gedefereerd, om op Coesewooij, of eenige andere eilanden van bijzon- 

 dere apparentie tot den voortteelt van specerijen, mede kleine bezettingen te plaatsen. 



En vervolgens bij letteren van den 30 sten Januarij 1672, om possessie van Babber en de 

 verdere eilanden te nemen, wijl van Bantam berigt werd, dat de Engelschen over Timor naar 

 de Zuidooster-eilanden zouden vertrekken, om aldaar een vaste residentie te nemen, ten einde 

 de Engelschen van daar te houden, met recommandatie, om tevens te berigten, hoeveel of min 

 schadelijk dezelve aldaar zouden zijn, zoo voor het tegenwoordige als toekomende. 



Zijnde in den jare 1672 ten eilande Letti een Engelsch schip gearriveerd, verzoekende des- 

 zelfs opperhoofden, om met een lading specerijen geriefd te worden, doch deze waaghalzen 

 werden cordaat door den inlander afgewezen, gelijk raede de voornoemde togt der Engelschen 

 met een jagt en twee chialoupen naar de Zuidooster-eilanden en Boeton, item de eilanden van 

 Toekangbesi, om naar specerijen te zoeken, vruchteloos uitgevallen is. 



Na de verlating van Térnate door de Spanjaarden, schrijft de Hooge Regering bij missive naar 



