56 



een nadenkelijk oog fce aanschouwen, omdat hun toeleg van koophandel de meeste betrekking 

 schijnt te hebben op huwelijken met die van Ternate, en dus het gedoente van dat volk wel 

 gade te slaan, wegens zijn vriendschap met de Spanjaarden; vide missive naar Ternate van 

 den 2 den Februarij 1733, alsmede van den 18 dea Januarij 1715, waarbij Hun Hoog Edelen de 

 Ternaatsche ministers gelasten, om dezelve met hunne vaartuigen tot voorkoming van sluike- 

 rijen op 's Comp : reede in Ternate, ten anker te laten komen. 



Om die redenen heeft de Hooge Regering niet nagelaten, omtrent deze vaart steeds de ver- 

 eischte omzigtigheid aan te bevelen, naar de omstandigheid van tijden, bijzonder op de verschij- 

 ning aldaar van een Engelsch schip in den jare 1688, genaamde Magindanaosclie Koopman, van 

 Madras op genoemd eiland aangekomen, om een lading koelit lawang en wilde kaneel in te 

 koopen, doch volgens de remarque der Heeren M rs bij voornoemde missive van 1691, met ge- 

 heel andere inzigten, en, gelijk uit de secrete Ternaatsche missive van den 29 sten Junij 1689 

 consteert, met intentie, om zich aldaar ter neder te zetten, een sterkte te bouwen en door dat 

 middel aan de nagelen te geraken, terwijl uit de instructie, door den Heer commissaris de 

 Haze den 31 sten Julij daaraan, voor de Ternataansche regering nagelaten, klaar blijkt, dat de 

 Magindanaërs, door Engelsche intrigues overgehaald, zeer in 't oog hebben geloopen. 



Hiertegen door de onzen bezending gedaan zijnde, vonden dezelve, buiten het genoemde reeds 

 vertrokken schip, aldaar nog een kaper van 14 stukken en 140 man, nevens een bark, hetgeen 

 geen geringe bedenking baarde, of die roovers het niet op onze specerij-schepen gemunt mogten 

 hebben, schijnende uit de patriasche missive der Heeren gecomm: tot de secrete zaken, van den 

 21 atea November 1698, te blijken, dat daaronder is geweest de bekende zwerver Wittiam Davtpier, 

 die de route door de Zuidzee naar Magindanao genomen had, waarvan het journaal in dien tijd 

 door den meerm: Heer de Haze is overgezonden. 



En ofschoon, door het ontstaan van oneenigheden, 70 van dezelve, met achterlating van hun- 

 nen kapitein en verdere makkers, (waarvan elf vervolgens op Ternate aangebragt en in dienst 

 aangenomen werden) doorgingen, zoo proponeerde echter in het jaar 1689 de afgaande gouverneur 

 van Ternate Thin aan zijn vervanger Cops, om de Engelschen met magt van daar te drijven, 

 en possessie van dat eiland te nemen, hetwelk nogtans in rook is verdwenen, om redenen, 

 aangehaald bij voornoemde instructie van den Heer de Haze, alhoewel door de Heeren M rs , 

 om het groot belang der zaak, bij letteren van den 27 stea Junij 1691, niet verwerpelijk ge- 

 oordeeld werd. 



Intusschen vond men goed twee jagtjes derwaarts te zenden, om informatie te nemen van 

 het bedrijf der Engelschen aldaar, welke togt door het slecht beleid en gedrag van ons volk 

 slecht uitviel, recommanderende de Hooge Regering verder bij missive van 6 Maart 1690, om 

 door sterke bekruisingen de correspondentie der omliggende landheeren en koningjes, onder 

 Ternate en 's Comp: protectie sorterende, met die van Magindanao te beletten, gelijk het middel, 

 en dat van naauwkeurige exstirpatiën op de naast aangelege eilanden, de beste geoordeeld 

 werden bij meermelde instructie van den Heer de Haze. 



Dit concept moet de Engelschen in dien tijd zeer faciel te voren zijn gekomen, te meer de 

 voornoemde Dampier, die in de jaren 1687 en 1«68S aldaar, of op twee, zuidoost van Magin- 



