57 



danao liggende eilandjes, eenige maanden doorgebragt en een naauwkeurige kaart, waarbij de 

 havens, gronden en dieptens bekend staan, opgemaakt heeft, gelijk zij zulks ook sedert ver- 

 volgens in 't oog hebben gehad, en schoon hetzelve tot heden niet is gelukt, zoo is hetzelve 

 Hun Hoog Edelen niet min zorgelijk voorgekomen, gelijk zulks blijkt uit de missive naar 

 Ternate van den 8 sten Maart 1690: de correspondentie der Engelschen met die van Magindaniio, 

 is voor de Comp: zorgelijk, zelfs wanneer alle gedachten werden ter zijde gesteld, dat haar 

 zoude worden toegestaan, zich aldaar vast te maken met fortressen, hetgeen bezwaarlijk te ge- 

 looven is, doch het heeft buiten des zijn bekommering in, dat door vele andere wegen de Comp: 

 met, ja zelfs zonder profijt, zullen trachten te benadeelen, met de rondom gelegen vorsten en 

 bondgenooten van ons afkeerig te maken, tot rebellie en andere oppositiën aan te zetten, alle 

 vlijt aan te wenden om nagelen te sluiken en aan hen te doen leveren , wijders de eene of de 

 andere gelegenheid of pretext te zoeken, om verder in de Mol ukken in te breken, en alzo o te 

 participeren in de specerijen, 's Comp: dierbaarste panden , waar men bij gevolg de minste ver- 

 ongelijking of indragt niet zal mogen lijden, als wezende van meerder belang dan de Westkust 

 van Sumatra, waar zij zich sub- en obreptief ter neer gezet, de vorsten en volkeren der Comp: 

 en hunne bondgenooten, den koning van Bantam afvallig, en de peper afhandig gemaakt, dat 

 ons voortaan niet meer te lijden zal staan. 



Om hiertegen te waken en op de hoede te zijn, gelasten Hun Hoog Edelen bij missive van den 

 16 den Januarij 1699 naar Ambon, om de gegeven orders, omtrent de vreemdelingen te execu- 

 teren, en daarin geen indragt te gedoogen, doch dat men vooreerst en tot nader order geen 

 wapenen zoude mogen gebruiken, ten ware bij noodige defensie, wanneer bij voorbeeld een 

 land in vaderen, hetgeen indisputabel 's Comp: is, doch anders niet, moetende ook geen onder- 

 scheid tusschen 's konings en 's Comp: schepen of entréloopers gemaakt worden, recommande- 

 rende omtrent dezelve de observantie der volgende punten: 



1°. Waar de Comp: eigendom en residentie heeft, zal geweerd worden, dat vreemde Europe- 

 anen volk aan land zenden, maar zullen ten eerste gecommitteerden naar hun boord gezonden 

 worden, doch als zij reeds aan land mogten varen, moet het vaartuig weder teruggezonden worden. 



2°. Men zal twee gecommitteerden naar boord moeten zenden, om af te vragen, waar zij 

 van daan komen, waar zij heen willen en wat lading zij hebben. 



3°. Men zal hun Cornp: regt op die plaatsen bekend maken, hetzij van eigendom, possessie, 

 enz. of exclusieve contracten en tractaten, en gevolgelijk hen waarschuwen om te vertrekken. 



4°. Indien zij verklaren te willen vertrekken, zal men hun voor de zieken, indien het na 

 onderzoek hoog noodig bevonden wordt, verversching, doch anders, niet dan hout en water 

 laten volgen, en dat maar zooveel, dat elders kunnen komen. 



5°. Men zal hen door wagten en vaartuigen laten observeren. 



6°. Vertrekkende zal hun koers door vaartuigen geobserveerd, en de inlander daaromtrent 

 gewaarschuwd, mitsgaders aan de Oostersche provineiën prompt ter kennisse gebragt moeten 

 worden. 



7°. Als zij naar hetgeen bij N°. 2 en 3 gezegd is niet luisteren, zal men het hun nog eens 

 remonstreren, en alsdan een schriftelijk protest wegens alle kwade gevolgen overleveren. 



8 



