60 



Verder met de koningen der Mol ukken in eene gecombineerde vergadering de noodige middelen 

 te beramen, waardoor het oogmerk der zwervers, om tot den specerij-morshandel te geraken, 

 het best te verijdelen, mitsgaders dat de onderhoorigen der koningen hen afwijzen en onthouden 

 alles, wat tot levensonderhoud strekt, alsmede allen omgang met den inlander vermijden, zonder 

 nogtans het massacreren te gedoogen, maar hen zulks te verbieden. 



En ingeval de koningen zoodanige vreemdelingen in hun territoir mogten admitteren, alsdan 

 tegen dezelven , over het violeren der contracten, krachtdadig te protesteren en dezelven als 

 vijanden der Comp : te verklaren. 



Doch om het bij insinuatiën en vriendelijke protesten te laten, schijnt geenszins de intentie 

 der Heeren M rs geweest te zijn, gelijk afgeleid moet worden uit de remarque, bij missive van 

 den 23 ste " Julij 1708 en 2i Julij 1709, op de instructie voor de opperhoofden der bezending, 

 die in het jaar 1705 van Banda, met een jagt, twee chialoupen en een pantjalling naar Nieuw- 

 Guinea van Banda gedaan was, volgens liet hiervoor reeds genoteerde onder de Patriasche orders. 



De Hooge Regering vervolgens in het jaar 1707, naar het voorschrift der Patriasche missive 

 van den 23 aten Julij 1700, de noodige orders gesteld hebbende, tegen den indrang der vreemde 

 Europeanen, worden dezelve geapprobeerd door de Heeren M rs bij missive van den 21 steu Julij 1709. 



Wijders schrijven Hun Hoog Edelen naar Ternate bij letteren van den 15 den Januarij 1710: 

 ten belange der Engelschen en andere vreemde Europeanen en Indische natiën, worden de 

 meermalen gegeven orders gerenoveerd, en de extracten andermaal overgezonden met order, 

 om dezelve prompt op te volgen en zonder den minsten schroom te maintineren het volslagen 

 regt, dat de Comp: in de Molukken, zoo door de wapenen, als bezworen contracten wettig 

 verkregen heeft, en ten dien einde, bij verschijning van Engelschen of andere vreemdelingen 

 in de Molukken, waar zulks ook zoude mogen wezen, zoodanige orders te stellen, en niet toe 

 te laten, dat ergens voet aan land zetten, zonder op hunne voorwendselen van verlegenheid de 

 minste reflexie te slaan, en alom nader te gelasten, dat nergens geadmitteerd, maar naar de 

 hoofdplaats verwezen worden, alwaar zich vertoonende, buiten conversatie van iemand, wel be- 

 waakt, en niet aan land gelaten, maar eenlijk tegen betaling aan boord geleverd zullen mogen 

 worden eenige benoodigdheden, verversching, water en brandhout, zonder meer, onder beding, 

 dat dan ook maar eenige weinige dagen op de reede zullen blijven liggen, of dat men anders 

 niets zal geven, wanneer door gebrek wel gedwongen zullen wezen te verhuizen en minder lust 

 krijgen, om weder te komen. 



Sedert dien tijd schijnen de vreemde natiën lang gedesisteerd te hebben van haar onwettige 

 desseinen, om de Comp: in de Oostersche provinciën te turberen in hare regten en possessiën, 

 en dus mede geen nieuwe orders gegeven te zijn tegen derzelver indrang; alleen werd ter gele- 

 genheid der zending van den Heer Commissaris Hasselaar naar Ternate in den jare 1720, bij 

 deszelfs instructie van den 7 dcn Februari] gelast: de menées der vreemde Europeanen moeten 

 gadegeslagen worden, en wel voornamelijk der Spanjaarden, die, volgens de adviezen der mi- 

 nisters, in den jare 1719, al eenige beweging omtrent het eiland Magindanao, genoegzaam in 

 de buurt van Ternate hebben beginnen te maken, en mogelijk uit de Philippijnen zulks wel 

 wat nader zouden kunnen doen aanbieden, te meer, volgens de berigten, reeds een vreemd 



