66 



menées en ondernemingen dezer entrepreneurs tegen te gaan, op zoodanigen manier, als tot 

 verijdeling hunner verborgen desseinen noodig zoude wezen, in overeenkomst der orders van 

 de Heeren M rs , en zoo dezelve mogten aankomen op zulke plaatsen, die of direct onder de 

 Comp: behooren, of alwaar de Comp:, bij contract met de vorsten, een privatief regt en eigen- 

 dom van vaart, handel, enz. met exclusie van alle andere natiën heeft, zonder dat zij aldaar 

 residentiën of dienaren mogten hebben, dezelve door de vorsten of derzelver onderdanen te doen 

 aanhouden, met alles wat zij hebben, om dus in arrest naar het hoofdkantoor opgezonden en 

 behandeld te worden naar de gegeven orders. 



Doch van hoe weinig vrucht deze orders zijn, indien dezelve niet gesoutineerd worden door- 

 middelen van magt en vermogen, om dezelve bij oppositie te kunnen executeren, blijkt uit de 

 Ambonsche en Ternataansche berigten van dezen jare, alzoo, volgens Ternataansche missive van 

 Juni], drie Engelsche schepen op Salawatti en Misool waren aangeweest, en vervolgens naar 

 Nieuw-Guinea vertrokken, zendende over een door den kapitein Thomas Baddeson, commande- 

 rende het Engelsch Comp: schip the Princes Augusta, in het Engelsch geschreven briefje en ge- 

 dateerd den 6 den Februari] 1761, dat al vrij brutaal is en aantoont, dat zij openlijk met hum 

 voornemen voor den dag durven komen. 



Meldende die ministers nader bij aparte letteren van den laatsten Augustus pass ., dat zij, 

 op het narigt van Ambon, wegens de oprigting van een fort door de Engelschen op Salawatti 

 in de maand April, ofschoon zij daarop nog geen vasten staat konden maken, te meer het 

 gemelde berigt varieerde met het narigt, dat zij van Tidore hadden, dat daarmede eerst in Julij 

 begonnen zouden zijn, of dat de Engelschen in September zouden terugkeeren, om er mede te 

 beginnen, alzoo dus met den koning van Salawatti, die aan hun boord geweest zoude zijn, 

 overeengekomen waren, echter noodig geoordeeld hadden, om de zekerheid dezer geruchten te 

 ontwaren, derwaarts een vaartuig met twee gecommitteerden van de Comp; en een van wege 

 den koning van Tidore te zenden, om hen aan te zeggen van daar op te breken, mitsgaders om 

 zulks van meer klem te doen zijn, den koning van Tidore te verzoeken, te gelijk met ons te 

 protesteren, hetgeen sedert bij een Maleisch geschrift geschied was, zijnde door den koning en 

 zijne rijksgrooten verzegeld. 



Terwijl de Ambonsche aparte papieren van Mei direct inhouden de voorschreven communicatie, 

 dat de Engelschen zich niet zouden hebben ontzien, met drie zware schepen en eenig ligt vaar- 

 tuig, een fort op 't meermelde eiland Salawatti op te rigten, zijnde deze schepen volgens latere 

 letteren van September mede in de Ambonsche kwartieren gezien. 



Ofschoon men op de variërende berigten, dus in allen opzigte geen vasten staat kan maken 

 wegens deze postvatting, zoo toont echter het zwerven der Engelschen met hun schepen in 

 dit oord, het cajoleren van den Inlander, door het afgeven van geschenken van rijst, ringen, 

 messen en sterken drank, en het achterlaten van modellen van een fort, ten allerklaarste 

 aan, wat zij in hun schild voeren, en zoo zij zulks nog niet mogten hebben ten uitvoer gebragt, 

 wat in der tijd zullen in 't werk stellen. 



Uit dien hoofde oordeelen de Ternataansche ministers, dat deze vaart met kracht moet worden 

 geweerd, onder belofte, zich wel te zullen gedragen naarde gestelde orders, dochtevens aanmer- 



