67 



kende, dat insinuatiën en protesten, zonder genoegzame scheepsmagt om deze usurpateurs te 

 doen verhuizen, van weinig nut zijn, te meer daar de intentie dezer zwervers zoozeer niet schijnt 

 over te hellen tot de Moluksche vorsten, als wel, om op de eene of andere wijze een verbond 

 aan te gaan met de Papoesche koningjes, die, schoon onder Tidors vorst sorterende, zich echter 

 om deszelfs bevelen weinig bekreunen, waarvan een jongst door den koning van Salawatti gegeven 

 en geallegeerd voorbeeld ten bewijze strekte, onder een verder bijgevoegd verzoek, om, indien 

 het dezer Regering behagen mogt, krachtdadige middelen te gebruiken, met twee schepen, van 

 ammunitie en volk wel voorzien, geadsisteerd te worden; terwijl die van Amboina aanmerken, 

 dat de orders, omtrent de verschijning van vreemde Europeanen in deze gewesten, nu en dan, 

 naar de omstandigheid van tijd en zaken in Europa, deze en gene alteratiën onderworpen zijn 

 geweest, en om die reden verzoeken, in deze kritieke omstandigheden, met zoodanige orders ge- 

 muniëerd te worden, waarnaar zij zich absoluut, of wel ten naastenbij zullen moeten gedragen. 



Thans gevorderd zijnde tot het vierde punt, waarbij gerequireerd wordt een berigt: 



hoedanig het met de ware gesteldheid van het meermelde eiland Salawatti gelegen 

 is, en of op hetzelve goede specerijen groeijen dan wel niet; 

 in welks onderzoek de ondergeteekenden, mits gebrek van goede berigten , wel genoodzaakt zijn, 

 de kortheid te betrachten, alzoo van dit eiland evenzoo min als van de andere eilanden, die 

 men met den naam van Papoesche bestempelt, veel mentie bij 's Comp: papieren, als in het 

 generaal, wegens den roofzuchtigen en moorddadigen aard en inborst der inwoners, gevonden wordt, 

 en hetzelve zelfs in den jare 1784, volgens het aangemerkte bij missive van Hun Hoog Edelen 

 naar Ternate van den 26 stcn Februarij van dat jaar, en bij de instructie aan den Heer Commis- 

 saris Bernard medegegeven, in 's Comp: kaart bekend heeft gestaan, onder bijvoeging, dat men 

 de kennis van deszelfs gelegenheid voor de onzen altoos getracht zoude hebben te verduisteren. 



Volgens 's Comp: kaart is het een zeer groot eiland, liggende, gelijk voormeld, van den West- 

 hoek van Nieuw-Guinea NO. circa vier mijlen, en zijnde een der grootste der eilanden, die 

 onder de Papoesche genoemd worden. 



De gemelde Papoesche eilanden behooren alle onder den koning van Tidore, gelijk blijkt uit 

 het gesloten contract tusschen de Comp: en dien koning in den jare 1660, volgens het hier- 

 voren in het eerste hoofddeel genoteerde, wordende bij hetzelve niet alleen de limiten naauw- 

 keurig bepaald, maar ook in het generaal gezegd, dat de Papoeën, of al die eilanden onder 

 gemelden koning sorteren, blijkende uit het antwoord op de gedane vraag door deze Hegering 

 bij missive van den 14 den Januarij 1671, dat dezelve beginnen van den hoek van Duin west- 

 waarts langs het land, en dat de voornaamste zijn Waigamma, Salawatti, enz., blijkende zulks 

 nader uit de contracten met dien vorst van de jaren 1667 en 1689. 



Dus drukken Hun Hoog Edelen zich mede uit bij secrete missive naar Nederland van 30 

 November 1705: bovendien kan het ook geen ongerustheid baren, dat bevonden is, dat de in- 

 woners der Papoesche eilanden van Duin, den gebroken hoek, van Wageoe en de buitenkust 

 van Nieuw-Guinea, hoe woest deze menschen ook zijn, nogtans den koning van Tidore voor 

 hunnen Heer erkennen , zendende denzelven jaarlijks eenig tribuut van amber en slaven, gelijk 

 zulks nader uit de rapporten der derwaarts gezondene commissianten consteerde, zijnde daardoor 



