68 



ook voldaan aan de intentie der Heeven M rs om in contrarie gevallen de buitenkust van Nieuw- 

 Guinea met de bijliggende eilanden sortabel te maken onder Tidors koning, op wiens naam 

 men dan ook ten allen tijde, volgens Hun Edel Hoog Achtbare bevelen, het interest van de 

 Comp:, des noods, tegen den indrang van vreemde natiën kan staande houden. 



Bij de memorie van den Gouverneur Claasz aan zijn' vervanger Peterson den 14 den Julij 1710 

 nagelaten, worden de limiten der Moluksche koningen naauwkeurig beschreven, en daarbij 

 onder anderen gezegd: nog behooren onder Tidors gebied Poeloe Pisang, Gebeh, Mixdal, Batanta, 

 het groote land van Wageoe, Salwatti, Bóh en Poppa, alsmede eenige plaatsen en eilanden van 

 Nieuw-Guinea, die aldaar gerecenseerd staan. 



Het is daarenboven buiten alle kijf, dat gemelde eilanden onder het gebied van den koning 

 van Tidore behooren, n adem aal dezelve niet alleen bij genoegzaam alle contracten tusschen de 

 Comp: en dien koning gesloten, aangehaald worden, maar ook dat Tidors koning, altoos den 

 eigendom heeft gepretendeerd, en de superioriteit geüseerd over alle de Papoesche landen, en 

 zulks tot heden, gelijk uit de jongst aan die van Salwatti gezondene gecommitteerden blijkt, 

 alsmede uit den brief der Ternataansche ministers aan deze vergadering van den 20 sten September 

 1735, meldende de ministers daarbij, dat de koning van Tidore hun had gecommuniceerd 

 den inhoud van een brief aan deszelfs vier onderhoorige Papoesche koningen van Wageoe, Sal- 

 watti, Mixdal en Waigamma, continerende een proclamatie van een algemeen pardon, wegens 

 de voorheen gepleegde geweldenarijen ter kuste Ceram; schoon zulks ten opzigte van allen, als 

 souverein, bij de Comp: nooit erkend is, maar veeleer deze en gene bepalingen bewijzen, dat 

 gemelde koning dezelve bezit onder de oppersouvereiniteit der Comp:; ten minste, dat sommige 

 derzelve alleen als leenen onder gemelden koning gesteld zijn, kan uit de contracten, volgens 

 het gedetailleerde onder het eerste punt, genoegzaam blijken, en het wordt nader aangetoond, 

 bij de missive der Ambonsche ministers aan die van Ternate van den lb den Julij jongstleden, 

 dat der Comp: het dominium eminens competeert , en dus mede het daaruit voortvloeiende 

 hoofdgezag over gansch Ceram en daaromtrent alle meer oostwaarts liggende eilanden, doch dat 

 de Comp: aan gemelden koning van Tidore al zoodanig leenregt, nevens de daaraan geaccrocheerde 

 prserogatieven afgestaan heeft, (vide missive der Hooge Regering naar Amboina van den 29 sten 

 December 1699) om bijzondere redenen, onder expresse conditiën en artikelen, ter wering spe- 

 ciaal van alle vreemdelingen, en de exstirpatie der specerijen; consterende nader uit het contract 

 tusschen den Gouverneur Le Sage en dien vorst, op den 15 den Mei 1780 aangegaan, dat dit 

 leenregt alstoen door dien koning, met insluiting veler negorijen van Cerams Noord-Oostkust, 

 van den hoek van Hotte oostwaarts, inclusief het eilandje Manawoko tot Tenimber, en van daar 

 weder westwaarts, langs Zuid-Ceram tot Hatoemeten toe, weder geheven is, zoodanig als in 

 leenheffingen en feudale possessiën gebruikelijk is. 



De volkeren dezer eilanden zijn altijd geconsidereerd voor zeer woeste, wreede en barbaarsche 

 menschen, blijkende zulks klaar uit hunne gedurige rooverijen, moordenarijen en stroopingen 

 op de alhier en in Ambon liggende eilanden en plaatsen, waarin zij jongst volgens de Ambon- 

 sche en Ternataansche berigten tot zoover zijn uitgespat, dat zij niet alleen op Boeroe een violente 

 invasie, vergezeld van moord en roof, van vee en menschen hebben gedaan, maar zelfs 's Comp ; 



